Oostenrijk heeft genoeg aan zijn eigen gruwelen

De burgers van Salzburg werden maandag wakker in een andere stad: de regerende sociaal-democratische partij (SPÖ) had de lokale verkiezingen verloren van de Conservatieve Volkspartij (ÖVP). De sociaal-democraten kelderden van 39 naar 24 procent. De conservatieven verloren ook, maar werden de grootste partij: zij gingen terug van 36 naar 30 procent.

Heel Oostenrijk had met enige spanning naar de uitslagen in Salzburg uitgekeken, want dat waren de laatste regionale verkiezingen voor de landelijke verkiezingen op 29 september. In Oostenrijk regeert al sinds het begin der tijden een „grote coalitie” van SPÖ en ÖVP: nu gaat het erom of de sociaal-democraten ook in september gaan verliezen. Mogelijk was het verlies in Salzburg alleen te wijten aan een groot financieel debacle: het provinciebestuur heeft honderden miljoenen euro verloren met speculatieve investeringen.

Enigszins verrassend was dat het grote internationale nieuws deze week over de ontdekking na vele jaren van drie ontvoerde meisjes in Cleveland, in Oostenrijk tot een redelijk lauwe verslaggeving leidde. Het land lijkt zeven jaar na het opduiken van Natascha Kampusch (die ruim acht jaar in een kelder werd vastgehouden door Wolfgang Priklopil) en vijf jaar na het bekend worden van de zaak-Fritzl (die zijn dochter 24 jaar had opgesloten in de kelder en zeven kinderen bij haar had verwekt), niet erg onder de indruk van ‘Cleveland’.

Onder de vermoeide kop ‘Als ontvoerden na vele jaren weer opduiken’ presenteerde bijvoorbeeld de Wiener Zeitung een lijstje met alle andere treurige opsluitingen tot die door Marc Dutroux in 1996.

Oostenrijk heeft genoeg aan de eigen gruwelen lijkt het wel. Zo werd in maart dit jaar nog ontdekt dat een man sinds 2004 twintig vrouwen had gedwongen tot prostitutie. Ook in een kelder.

En overigens houdt de affaire- Kampusch in Oostenrijk nooit op. Het valt te hopen dat de slachtoffers in Cleveland het beter zullen treffen. Maar ook zij zullen behalve dat zij moeten wennen aan een normaal leven, moeten omgaan met publiciteit. En met wat in Oostenrijk „vermarkting” heet.

Natascha Kampusch is sinds haar vrijlating zelf stevig aan de slag gegaan met het verdienen van geld aan haar verhaal. Eerst met exclusieve interviews aan media als Kronen Zeitung en News. In 2008 kreeg zij een talk-show Natascha Kampusch trifft en sprak onder andere met Niki Lauda. Maar de show werd na drie uitzendingen gestaakt. In 2010 was haar autobiografie 3096 Tage een bestseller in het Duitse taalgebied. En in januari van dit jaar verscheen de gelijknamige film.

Kampusch heeft een deel van het geld dat zij verdiend heeft, besteed aan een ziekenhuisje van 25 bedden in Sri Lanka. Niettemin heeft haar succesvolle publieke optreden ook aanleiding gegeven tot veel vijandigheid, na het aanvankelijke collectieve medelijden.

Pas vorige maand kwam een rapport uit van een commissie die moest onderzoeken of het verhaal van Kampusch wel waar was. Kwaadwilligen – onder wie haar eigen vader – vonden het raar dat zij in de acht jaar dat zij werd gegijzeld nooit heeft willen vluchten. Ook houden sommigen vol dat Priklopil niet alleen werkte, maar dat er sprake was van een organisatie in „sado-, maso- of pedofielensubcultuur”. Op 15 april maakte een internationale evaluatiecommissie samen met het Oostenrijks Openbaar Ministerie bekend dat Priklopil, die destijds zichzelf het leven benam, „hoogstwaarschijnlijk” alleen heeft gewerkt.

In een reactie verklaarde, volggens de krant Der Standard, Kampusch dat zij deze uitkomst „als positief ervoer”. „Het was zeer onaangenaam voor mij dat de mensen dachten dat ik niet de waarheid sprak.”

Sinds gisteren zijn alle media in Oostenrijk in de ban van de vrijlating van een Weense en twee Finse gijzelaars door hun Jemenitische ontvoerders.

Frank Vermeulen