Onderzoek dansers blijkt gebaseerd op bedrog

Of Jamaicaanse dansers symmetrische lijven hebben, is niet van invloed op hun aantrekkingskracht. Foto AP

Al jaren probeert de vermaarde evolutiebioloog Robert Trivers een eigen artikel teruggetrokken te krijgen uit Nature. Het Britse tijdschrift weigert tot nu toe, maar besteedt deze week op de eigen nieuwspagina’s wel uitgebreid aandacht aan de kwestie.

Wat is die kwestie precies? In 2005 publiceerde Trivers met zes collega’s van de Rutgers University in New Brunswick onderzoek waaruit bleek dat Jamaicaanse tieners (rond de 17 jaar oud) met een symmetrische lichaamsbouw door meisjes als betere dansers werden beoordeeld dan jongens met een asymmetrische bouw. Het paste perfect in de hypothese dat mannen mede via dans hun genetische fitheid etaleren, en dat een betere – lees: meer symmetrische – danser een gezonder lichaam heeft en een grotere kans op voortplanting. Nature beoordeelde het onderzoek als dermate belangrijk dat het zijn cover eraan wijdde.

Enkele jaren na de publicatie begon Trivers te vermoeden dat eerste auteur William Brown data voor het artikel had vervalst – pogingen om het onderzoek te repliceren mislukten. Trivers kaartte het aan bij Nature. Tevergeefs. Daar liet hij het echter niet bij zitten. Trivers had nogal wat te verliezen. In 1971 had hij naam gemaakt met een theorie over de evolutie van wederkerig altruïsme (ik doe iets voor jou als jij ook een keer iets doet voor mij) als antwoord op de vraag waarom mensen zo intensief samenwerken met anderen, ook met niet verwanten.

Om zijn naam te zuiveren schreef Trivers in 2009 met twee collega’s een boekje, The anatomy of a fraud, met een opsomming van de in hun ogen gepleegde malversaties bij het dansonderzoek. Datzelfde jaar startte de Rutgers University een onderzoek naar de vermeende fraude. De uitkomst daarvan werd april vorig jaar bekend en bevestigde de vermoedens van Trivers. De onderzoekscommissie vond “clear and convincing evidence”, van de fraude. Maar de universiteit bracht het rapport niet naar buiten. Trivers zette het daarop op zijn eigen website. Een maand geleden heeft de universiteit het rapport alsnog openbaar gemaakt.

Dat rapport bevestigt dat William Brown de Jamaicaanse dansers zo had geselecteerd dat degene die als goede danser werden beoordeeld makkelijker in de groep met een symmetrische lichaamsbouw werden geplaatst – dus los van hun werkelijke lichaamsbouw – en degene met een lagere score makkelijker in de asymmetrische groep terecht kwamen. Ook had Brown de gemiddelde score van de symmetrische en de asymmetrische groep verzonnen, zodat die paste bij zijn hypothese.

Brown ontkent de aantijgingen van fraude. Volgens hem heeft de commissie bij zijn onderzoek de verkeerde dataset gebruikt. De originele data heeft hij niet meer, zo zegt hij in het commissierapport. Brown werkt tegenwoordig als psycholoog aan de universiteit van Bedfordshire.