Nooitgedacht en Weltevreden

Harold Hamersma trekt een fles open op de betere supermarktwijnen uit Zuid-Afrika.

In Nederland zijn we dol op Zuid-Afrikaanse wijn. Altijd al geweest. VOC-scheepsarts Jan van Riebeeck plantte er in 1655 de eerste stokken om te kijken of wijn een probaat medicijn was tegen scheurbuik. Maar daar is het niet bij gebleven. We mochten er zelfs van gaan genieten, ofschoon daar wel wat tijd overheen is gegaan. Lang was de kwaliteit van Zuid-Afrikaanse wijn bepaald niet ‘baie goed’. Doorgekookt rood, sloom wit, wat portachtige wijnen. De zon speelde de druiven parten, gebrek aan kennis en ouderwetse wijnmaakapparatuur zorgden voor de rest. Maar geen man over boord. De wijnen kwamen toch het land niet uit.

Apartheid bleek een lelijke sta in de weg voor de weinige wijnboeren met exportambities. Tot 1992, toen de apartheid werd afgeschaft. En vanaf die tijd zit de turbo er flink op. Mede dankzij buitenlandse inbreng schoot de kwaliteit omhoog. En de kwantiteit bleef niet achter. Ter illustratie: in 1992 werd 22 miljoen liter wijn geëxporteerd, in 2004 was dat al 268 miljoen liter. En uit cijfers over vorig jaar kan ik opmaken dat de teller inmiddels op 417 miljoen staat: een record. WOSA (Wines of South Africa) schrijft het recente succes toe aan de gunstige positie van de rand en de significant lagere oogstresultaten in Europa, Latijns-Amerika, Australië en Nieuw-Zeeland. Overigens is Nederland met een dikke 50 miljoen liter grootafnemer, goed voor een tweede plek achter Frankrijk. Aan de ene kant is dat succes te danken aan de namen die we goed begrijpen, Nooitgedacht, Weltevreden, Baie Dankie. Aan de andere kant speelt geld een belangrijke rol. We houden hier ook erg van héél goedkope Zuid-Afrikaanse wijn. Met soms Grote Koppijn als resultaat. Nu is de aanschaf van budgetmodelletjes in de supermarkt niet een strikt Nederlandse aangelegenheid. Weliswaar tekent bulkwijn – niet-gebottelde wijn – voor een dikke 50 procent van de Zuid-Afrikaanse export, maar dat is in lijn met de andere nieuwe wereldwijnlanden. Door de economische teruggang in de belangrijkste afzetgebieden is de bulkexport in tien jaar gestegen van 20 procent naar meer dan de helft.

Bodemsoorten

Tot zover de kassaknallers. Maar hoe zit het eigenlijk met de kwaliteitswijnen? Er is geen wijnland op de wereld (ook Frankrijk niet) dat zoveel verschillende voor wijnbouw geschikte bodemsoorten heeft als de Regenboognatie. En de liefhebbers beginnen die ook steeds meer te ontdekken. Vooral in de Verenigde Staten, inmiddels het grootste wijn consumerende land. Mede dankzij publicaties in Robert Parkers The Wine Advocate, waarin Zuid-Afrika ‘het meest opwindende nieuwewereldwijnland’ wordt genoemd.

Tijd om hier ook een fles open te trekken. Maar welke te kiezen uit mijn database? Een Fair Trade-uitvoering, omdat het vandaag Wereld Fair Trade-dag is? En omdat tweederde van alle wijnen die wereldwijd onder die auspiciën geproduceerd worden Zuid-Afrikaans zijn? Of zal ik er toch maar eentje uit de serie van Flagstone nemen? Gewoon omdat hun Dragon Tree 2009 (een blend van cabernet sauvignon, shiraz en de autochtone pinotage) en de Word of Mouth 2011 Viognier bijzonder goed zijn. En om te illustreren dat sommige Nederlandse supermarkten nu ook in de smiezen krijgen dat steeds meer klanten beter wensen dan Zuid-Afrikaanse bulk.