Knecht voor uitgever, toeverlaat voor schrijver

Jaap Jansen was uitgever van het eerste uur bij Polak & Van Gennep.

Nederland , Amsterdam, Stadsschouwburg. 20060904. Jaap Jansen poseert trots voor het portret van zijn overleden partner Joop Admiraal. Jaap Jansen heeft het schilderij aan de Stadsschouwburg gegeven omdat hij vond dat acteur Joop ook een beetje bezit is van de openbaarheid .Jaap Jansen kreeg als tegenprestatie een reproductie. Het schilderij is gemaakt door Karin Bouthoorn . Foto en copyright Amaury Miller/HH. Amaury Miller/Hollandse Hoogte

In de Amsterdamse Stadsschouwburg was hij een vaak geziene toeschouwer: Jaap Jansen (1938), een breekbare verschijning. Zijn partner was acteur Joop Admiraal, een al even breekbare verschijning. Voor Jansen was Admiraal liefde op het eerste gezicht sinds 1960. Op die avond zag hij de toneelspeler optreden in het stuk Tanchelijn van Harry Mulisch.

Jansen geniet in de uitgeverswereld bekendheid door zijn belangrijke aandeel in uitgeverij Van Gennep. Hij was de rechterhand van Rob Van Gennep, die in 1962, samen met Johan Polak, uitgeverij Polak & Van Gennep oprichtte, nu uitgegroeid tot uitgeverij Athenaeum, Polak & Van Gennep. Het begin van de legendarische uitgeverij Polak & Van Gennep lag aan de Handboogsteeg, waar Rob van Gennep woonde. Jansen hield zich als uitgever en later adjunct-uitgever, redacteur en administrateur enigszins op de achtergrond. Toch vormde hij voor schrijvers, onder wie Anja Meulenbelt, een belangrijke toeverlaat.

Met gevoel voor understatement zei Jansen in een interview voor Vrij Nederland in 2008: „Rob en Johan kwamen uit goeie families, ze hadden allebei graag knechten. En voor die rol was ik geknipt.” Volgens journaliste Ite Rümke, die in de jaren zestig werkzaam was op het kantoor van de uitgeverij, was dit gepast gevoel voor understatement „kenmerkend” voor hem.

Jansen werd op 7 augustus 1938 in Haarlem geboren in een gezin van drie kinderen. Zijn moeder was onderwijzeres. Tijdens de oorlog zat zijn vader in het verzet. Hierover zweeg hij in zijn latere leven. Dat vervulde Jansen met verbazing. Hij kon zich niet voorstellen dat die „rotoorlog” was gebeurd en dat men erover zweeg, zoals hij aan Vrij Nederland liet weten.

Hij volgde het Coornhert Lyceum en ging in 1957 in Amsterdam politicologie studeren. In die tijd leerde hij de links bewogen Rob van Gennep kennen. In zijn studententijd had hij een baantje als gids op een rondvaartboot van rederij Kooy; hij noemde zichzelf met lichte ironie „dekknecht met talenkennis”. Volgens Koen Hilberdink, die werkt aan een biografie over Johan Polak, had de wereldoorlog Jansen diepgaand beïnvloed en gevormd. Zijn politieke en literaire interesse is op de oorlogsjaren terug te voeren. „Hij zocht antwoorden in het werk van Jean-Paul Satre”, aldus Hilberdink.

Nadat hij in 1998 met pensioen was gegaan, wijdde hij zich als free-lance boekenredacteur aan de literatuur. Zijn verhouding met Joop Admiraal bracht stabiliteit in hun beider levens. Ze waren enkele decennia samen. In de biografie die actrice Roos Ouwehand aan Admiraal wijdde, speelt Jansen een veelbetekenende rol. Hij bekent haar, kort nadat Admiraal in 2006 was overleden: „Ik ben Joop dankbaar. Hij heeft mijn leven tot een succes gemaakt.” Jansen overleed op 26 april op 74-jarige leeftijd.

Kester Freriks