Vergeet het honger- en oorlogsnieuws. Ongekende afname van armoede

Foto AP / Sunday Alamba Een jongetje speelt in een olievat in de Nigeriaanse stad Lagos.

Na al het nieuws over voedselcrises, uitputting van brandstoffen en overbevolking zou je denken dat het alleen maar slechter zal gaan. De invloedrijke Washingtonse denktank Brookings voorspelt echter ‘het einde van de armoede’.

De Wereldbank stelt de absolute armoedegrens op 1,25 dollar per dag. Een getal dat je als volgt moet lezen: iemand ‘die leeft van 1,25 dollar per dag’ heeft volgens deze maat ‘een consumptie die vergelijkbaar is met wat iemand in Amerika kan kopen voor dat bedrag’.

Ook Brookings Institution rekent hiermee. “Tussen 1990 en 2010 halveerde het deel van de bevolking in ontwikkelingslanden dat in extreme armoede leeft”, constateren de onderzoekers. Een trend die zich doorzet, vermoeden zij. Dusdanig dat ze hun paper de stevige titel The Final Countdown: Prospects for Ending Extreme Poverty by 2030 durven meegeven.

In hun studie (april 2013) zijn drie scenario’s uitgewerkt. In de voor Brookings meest realistische schatting komt het armoedepercentage op zo’n 5 procent in ontwikkelingslanden in 2030. Een verbluffend resultaat gezien de 44 procent in 1990. De meest gunstige trend komt op 3 procent uit in 2030, de zogeheten ‘zero zone’ waarover de onderzoekers zeggen dat het aantal mensen onder de armoedegrens nihil is.

Allerarmsten zullen zich concentreren in fragiele staten

Tocht valt er nog veel te winnen voor de mensen die onder de 1,25 dollar zullen blijven. Naarmate de wereldwijde armoede ‘de nul’ nadert zal het zich meer en meer concentreren in landen met falend bestuur, aldus de studie. “Vandaag leeft een derde van de allerarmsten in fragiele staten, maar dat aandeel kan stijgen tot de helft in 2018 of bijna tweederde in 2030.”

Brookings stelt armoedebestrijding als een soort estafette voor. China ligt als probleemgebied aan kop, gevolgd door India en Afrikaanse landen rondom de Sahara. In de laatste regio leven nog wel honderden miljoenen mensen onder of net boven de armoedegrens. Juist dat kantelpunt geeft veel potentie aan Afrika. “Vandaag leven er meer mensen rond het markeringspunt van 1,25 dollar dan op enig ander consumptieniveau in de wereld.” Helaas gaat Brookings maar matig in op de oorzaken. De prognoses zijn vooral gebaseerd op statistische analyses.

We worden ook slimmer, gezonder en democratischer

Wie behoefte heeft aan nog meer wetenschappelijk onderbouwd optimisme kan terecht bij Steven Pinker, een Amerikaanse psycholoog die met zijn boek The Better Angels of Our Nature duidelijk maakt dat Westerse samenlevingen in slechts enkele eeuwen ongekend veilig zijn geworden. “Het was oorlog tegen alles en iedereen”, illustreert hij met een 700 jaar oude begraafplaats in Illinois. Van de 264 skeletten vertonen er 43 tekenen van een gewelddadige dood - heel gewoon voor die tijd, aldus Pinker. Hij spreekt van een vreedzame revolutie waarin ‘oorlogen’ en ‘aanslagen’ slechts ‘spasmes’ zijn.

Goeroe van het wetenschappelijk optimisme is Charles Kenny, een onderzoeker met een rubriek genaamd ‘The Optimist’ in het tijdschrift Foreign Policy. Met het artikel ‘Counting our Blessings’ demonstreert hij dat we alleen maar rijker, slimmer, vreedzamer, gezonder en democratischer zijn geworden. En in zijn boek Getting Better: Why Global Development Is Succeeding kritiseert hij ontwikkelingsorganisaties die enkel de ellende benadrukken en niet de geboekte vooruitgang. Ook is hij boos op media die het credo aanhangen dat ‘goed nieuws’ geen nieuws is. Misschien dat de studie van Brookings daarom zo uit de toon valt.