Rechters tegen enkelbandwet Teeven

De rechterlijke macht heeft stevige kritiek op het wetsvoorstel van staatssecretaris Teeven (Veiligheid en Justitie, VVD) om meer gedetineerden elektronisch huisarrest te geven. Teeven dreigt met zijn voorstel „op de stoel van de rechter” te gaan zitten. Dat zegt raadsheer aan het gerechtshof van Arnhem Peter Lemaire namens de Raad voor de Rechtspraak.

De wet zou Teeven de vrijheid geven celstraffen korter dan zes maanden om te zetten in elektronisch huisarrest met een enkelband. Hetzelfde zou mogelijk moeten zijn bij celstraffen langer dan zes maanden, mits de veroordeelde de helft van zijn straf heeft uitgezeten.

Het wetsvoorstel raakt aan een fundamentele bevoegdheid van rechters om zelf de exacte strafsoort te bepalen, zegt raadsheer Lemaire. Juist dat wikken en wegen luistert nauw, zegt hij: een afweging tussen strafdoelen als vergelding en preventie, het recht doen aan het slachtoffer, het rekening houden met omstandigheden als voorbedachte rade of verminderde toerekeningsvatbaarheid. „Als een rechter een gevangenisstraf oplegt, bedóélt die dus ook gevangenisstraf. Elektronische detentie als achteraf op te leggen alternatief schiet daar dwars doorheen.” Dat raakt volgens Lemaire aan het vertrouwen van de samenleving in de rechtspraak. „Leg het maar eens uit aan het publiek. Wél een gevangenisstraf opleggen, maar dan blijkt dit via de achterdeur plots omgezet in elektronische detentie.”

Want het punt is ook, zegt hij: een enkelband thuis is minder zwaar dan celstraf. „Je bent thuis, met je eigen spullen, kunt onbeperkt bellen, tv-kijken, internetten. Er komt bezoek langs. Misschien heb je een gezin. Dat is wat anders dan het moeten delen van een paar vierkante meters cel.” Lemaire vraagt zich namens de rechters af: hoe staat dat ‘milde’ enkelband in verhouding tot de aanhoudende roep om strenge straffen vanuit politiek en samenleving?