Drama // Paradies: Hoffnung

Regie: Ulrich Seidl. Met: Melanie Lenz, Verena Lehbauer, Joseph Lorenz. In: 10 bioscopen. ****

Die vrouw die bij Keniaanse beach boys op zoek is naar lichamelijke liefde, dat is dus haar moeder. En die godsdienstwaanzinnige dame die een sm-relatie met Jezus onderhoudt, is haar tante. We kennen ze uit de twee eerdere delen van Ulrich Seidls Paradies-trilogie. Nu is de beurt aan de obese tiener Melanie in Hoffnung.

De Oostenrijkse provocateur Ulrich Seidl heeft het afgelopen jaar een huzarenstukje verricht. Drie films maakte hij, die achtereenvolgens op de festivals van Cannes, Venetië en Berlijn in première gingen. Drie films. Drie vrouwenlevens. Drie thema’s die knipogen naar bijbelse motieven – of het ernst is, aanklacht of pesterij, dat is bij Seidl nooit helemaal zeker. Zijn werk plaatst de toeschouwer oog in oog met zijn eigen onbehagen, het verwijt van exploitatie is daarom nooit ver weg. Dat wordt versterkt door de documentaire stijl. Alles balanceert op de grens van wat wij denken dat echt is. De films van Ulrich Seidl zijn fascinerend ongemakkelijk.

In Hoffnung ligt het nog ingewikkelder dan in de eerste delen uit de trilogie. Daar betrof het immers volwassenen en geschoolde acteurs. Maar wat moeten we denken van de dikke tieners die op een zomerkamp van hun extra kilo’s af moeten zien te komen? We zien ze voorbij joggen en hupsen als koddige kuikentjes in een sprookjesboek. We volgen ze tot onder de stapelbedden, waar ze drinken en dromen (en stiekem schransen).Niet anders dan in een willekeurige tienerfilm, maar in hoeverre zijn de jonge spelers zich bewust van het effect van hun fysiek en hun performance?

Lang heeft Seidl door middel van filmische shocktherapie zijn kijkers wakker willen schudden. In de Paradies-trilogie plaatst hij daar empathie naast. Dat maakt het nog verwarrender. Maar wakker schudden moet. We zijn niet zo heel veel anders dan Teresa en Anna Maria en Melanie in hun zoektocht naar het paradijs. Ook onze lichamen zijn onhandige vehikels voor onze dromen. We vallen allemaal ten prooi aan wetten van vraag en aanbod, aan ideaalbeelden, aan de wijze waarop de markt hoop, geloof en liefde heeft geannexeerd. Seidls kritiek is ouderwets en standvastig. Maar hij overtuigt en beroert door de artistieke vorm die hij daarvoor vindt.

    • Dana Linssen