Cowboy tussen de punkers

Kevin Brooks: Naked. Vert. Jenny de Jonge. De Harmonie, 383 blz. € 17,90. 15+ **

‘Hoe goed de Sex Pistols ook waren, bij ons vergeleken zonken ze in het niet. Wij waren gewoon fenomenaal.’ Die grappige zinnen van Kevin Brooks (1959) zijn niet alléén tongue-in-cheek, maar vooral serieus. De fictieve band Naked speelt in de gelijknamige young adult-roman namelijk echt de sterren van de hemel. Handig van de schrijver, want zo plaatst hij zijn jonge hoofdpersonen niet in de marge van de bruisende Londense punkscene anno 1976, maar midden ín de morsige zaaltjes vol gedrogeerde agressievelingen. Het benadrukt dat zijn verhaal fictief is, waardoor het geen babyboomersonderonsje wordt, maar eerder een ambitieuze historische roman. Over de opkomst en ondergang van een punkband, maar vooral over de jongeren in het oog van die storm.

De adolescenten van Brooks hebben hun gedachten niet echt op een rij, en dat toont de schrijver met gepast stuntelige verwoordingen. Het is eerder puur dan mooi, bijvoorbeeld wanneer de roes van de punkmuziek wordt beschreven: gitarist Curtis ‘ragde de akkoorden eruit, kronkelde en wrong, wankelde achteruit, waggelde naar voren – en toen hij op de microfoon af stoof en begon te zingen, was het geluid dat uit zijn mond kwam verbazingwekkend’. Geen wonder dat de 16-jarige hoofdpersoon Lili (niet de stabielste) valt voor dat leven, en voor die jongen. Op uitnodiging van Curtis komt zij als bassist bij de band én ze gaat het bed met hem delen.

De kentering komt als Curtis zich verliest in drugs en groupies en bovendien William Bonney opduikt, de nieuwe gitarist van Naked die zo mogelijk nog charismatischer is dan Curtis. Hij is net zo’n lone ranger als de titelheld van Brooks’ tweede roman Lucas (2004), dat acht boeken later nog steeds Brooks’ beste is. William is een cowboy tussen de punkers, die zich van niets of niemand iets aantrekt. Met hem doet ook de tijdgeest zijn intrede in het verhaal én een verhaallijn die dreigende spanning brengt: William komt uit Belfast, waar zijn familie slachtoffer werd van de IRA. Hij heeft zich aangesloten bij Londense IRA-leden, met de geheime agenda om hun aanslagen te verijdelen.

Brooks wil veel tegelijkertijd, maar lijkt zich aan Naked te hebben vertild. Vaak valt hij terug op gemakzuchtige stijltrucs (veelbetekenende regelafbrekingen, gedachtepuntjes...), die lijken te verhullen dat hij er niet uitkwam met zijn gecombineerde punkroman, politieke roman, terrorismethriller en Bildungsroman. Gedachten en gevoelens van de personages blijven onbestemd – en onbestemd laat onberoerd. Bij de constructie, als terugblik van de volwassen Lili, had een vastomlijnder verhaal gepast.

Hoe de punkmuziek voelde beschrijft Brooks met verve, maar hoe het was om te leven in het Londen van 1976, komen we niet te weten.