Chinese hamsteraars lastig te stoppen

Staatssecretaris Dijksma wil producenten helpen het tekort aan babymelk-poeder te bestrijden. De vraag is of dat lukt, elke maatregel kent zijn beperkingen.

Nederland, Den Haag, 08052013 - Staatssecretaris Sharon Dijksma van Economische Zaken geeft een persconferentie na het overleg met melkpoederproducenten en winkels over de dreigende tekorten aan melkpoeder en de export ervan naar China. Foto: David van Dam

enAnnemarie Sterk

In China worden jaarlijks honderd keer zoveel baby’s geboren als in Nederland. Dus als Chinese ouders massaal overstappen op Nederlandse babymelkpoeder, is de vraag in de ogen van Nederlandse producenten opeens oneindig groot. En is het maar afwachten of vraag en aanbod weer in evenwicht kunnen worden gebracht.

Staatssecretaris Dijksma (Economische Zaken, PvdA) besprak woensdag met producenten, brancheorganisaties en winkeliers hoe zij de schaarste aan babymelkpoeder die de afgelopen maanden is ontstaan kunnen bestrijden. Ouders staan nu vaak voor lege schappen van de gewilde A-merken Nutrilon (van Nutricia, onderdeel van Danone) en Friso (van FrieslandCampina). De pakken melkpoeder worden opgekocht voor export naar China, of gehamsterd door ouders die bang zijn om mis te grijpen.

„Het is geen absoluut tekort”, zei Dijksma na afloop van het overleg. „Van de andere merken is er voldoende voorradig. Maar voor ouders die een eigen merk babypoedermelk gebruiken is het een groot probleem. Vandaar dat de overheid nu te hulp schiet.”

Dijksma en de sector hebben afspraken gemaakt die de export van Nutrilon en Friso naar China onder controle moeten brengen. Omdat elke afspraak zijn beperkingen kent, is het de vraag of dit snel zal lukken. De maatregelen op een rij:

1Productie opvoeren

„De producenten gaan alles op alles zetten om meer te produceren”, zei Dijksma. Dat gaat niet van de ene op de andere dag. De fabriek van Nutricia in Cuijk draait al op de maximale capaciteit. „De productie is sinds het laatste kwartaal van vorig jaar met tientallen procenten gestegen”, aldus Niels Bontje, verkoopdirecteur.

Een Chinese investeerder wil een melkpoederfabriek bouwen in Assen, maar die is niet voor 2015 operationeel.

2 Strengere winkelcontrole

Winkeliers zullen nu beter gaan controleren of er klanten zijn die opmerkelijk veel melkpoeder kopen. Hoe, dat is de verantwoordelijkheid van de winkeliers zelf, vindt Dijksma. De meeste winkels hebben al maanden restricties op het aantal pakken melkpoeder dat een klant mag kopen. Dat heeft het probleem niet verholpen.

De melkpoeder alleen nog via de sigarettenbalie verkopen, zodat ‘melkrunners’ niet meer bij verschillende caissières kunnen afrekenen, is praktisch onmogelijk. Achter de balie is te weinig ruimte voor de pakken.

3Opsporen illegale handel

Een opsporingsteam van de Nieuwe Voedsel- en Warenautoriteit gaat met informatie van producenten in kaart brengen of groothandelaren melkpoeder verschepen die in China illegaal zou zijn. „Als de pakken illegaal gebracht worden, moeten ze in de Chinese haven worden tegengehouden”, zei Dijksma. Zij wil de Chinese autoriteiten kunnen informeren „dat er een lading melkpoeder aankomt die niet voldoet aan de Chinese voorschriften”.

Hierover zijn echter nog geen afspraken gemaakt met China. Het is de vraag wat het Chinese belang precies zou zijn. Nederlandse melkpoeder is iets anders van samenstelling en de etiketten zijn in het Nederlands gesteld. Dat is strijdig met de Chinese regels, maar tot nu toe is dat voor China geen bezwaar geweest.

Nieuw Zeeland, dat al eerder met tekorten te maken had, heeft het probleem aangepakt door de export aan banden te leggen. Volgens regels die vorig jaar zijn aangescherpt moeten alle exporteurs bij de overheid zijn geregistreerd. Ook een particulier die een pak melkpoeder opstuurt naar een familielid in het buitenland wordt als exporteur gezien. Overtreding kan leiden tot boetes van omgerekend 255.000 euro voor bedrijven en 48.000 euro voor particulieren.

Volgens Bontje zijn de maatregelen in Nieuw Zeeland „effectief” geweest. In Nederland zijn ze echter niet makkelijk in te voeren zonder steun van Brussel. In de EU geldt immers vrij verkeer van goederen.

Waarschijnlijk zit er weinig anders op dan afwachten of de aangekondigde stappen genoeg effect sorteren totdat de wereldwijde productie de vraag aankan. Mogelijk verplaatst de vraag zich naar landen die minder maatregelen nemen: sinds kort is er ook schaarste in Groot-Brittannië en Duitsland.