Bevestiging na Kamervragen: Nederlandse drone-politie bijna een feit

Medewerkers van de KLPD doen onderzoek met een drone, een op afstand bestuurbare helikopter, in het field lab van het Nederlands Forensisch Instituut bij een oefening met een neergestort vliegtuigje. ANP / Lex van Lieshout

De Nederlandse drone-politie is bijna een feit. Dit blijkt uit antwoorden op Kamervragen die D66 stelde naar aanleiding van een NRC-artikel over het gebruik van defensie-drones door de politie.

Volgens minister Opstelten (Veiligheid en Justitie, VVD) zet de nieuwe Nationale Politie een aparte organisatie op voor het gebruik van drones, een zogenoemde politie UAS-organisatie (UAS staat voor Unmanned Aerial Services).

De Landelijke eenheid van de politie beschikt nu zelf nog maar over enkele onbemande vliegtuigjes. Die werden volgens Opstelten vorig jaar voornamelijk gebruikt voor testvluchten en het fotograferen van plaatsen delict.

In totaal 81 vluchten in 2012

Voor ondersteuning bij strafrechtelijk onderzoek en handhaving van de openbare orde werd vorig jaar veertien keer de hulp in geroepen van legerdrones van het type Raven. Drie keer gebeurde dit voor handhaving van de openbare orde, waaronder het toezicht op het verloop van een hardloopwedstrijd.

De andere keren dat drone-assistentie werd ingeroepen was voor strafrechtelijk onderzoek. Gedacht moet worden aan het opsporen van inbrekers of wiettelers. In totaal werden er 81 vluchten uitgevoerd met de Ravens, onder meer boven Almere, Harlingen, Arnhem en Ede.

‘Vreemd dat ik daar via Kamervragen achter moet komen’

Volgens Opstelten wordt op dit moment een “politiebrede visie” ontwikkeld op de inzet van drones. Op basis van de ervaringen met de defensiedrones en die van de landelijke eenheid wordt besloten of en zo ja, welke onbemande toestellen de politie zelf aanschaft. Enkele politiemedewerkers zijn ondertussen al opgeleid tot ‘rotorcraft UAS-vlieger’.

D66-Kamerlid Gerard Schouw noemt de antwoorden op zijn Kamervragen “verontrustend”.

“De politie blijkt al volop te werken aan een drone-politie. Ik vind het vreemd dat ik daar via Kamervragen achter moet komen. Bovendien gebeurt de inzet van de toestellen op basis van wetgeving waarin het woord drone niet één keer voorkomt. Er moet precies duidelijk worden wat de politie wel en niet mag met die drones, anders dreigt de privacy van burgers teveel te worden aangetast.”

Schouw zegt te streven naar een hoorzitting in de Tweede Kamer met deskundigen, die uiteindelijk moet leiden tot nieuwe wetgeving. Hij vraagt zich onder andere af wat er gebeurt met de beelden die de onbemande toestellen maken.

“Als de beelden relevant zijn voor strafrechtelijk onderzoek mogen ze worden bewaard. Ik wil graag weten hoe lang. Deze antwoorden roepen vooral veel extra vragen op.”

Volgens Opstelten vliegen de Ravens van defensie op driehonderd meter hoogte en is de beeldkwaliteit van de dagcamera’s op die hoogte onvoldoende voor gezichtsherkenning. De nachtcamera zou een tweekleurig beeld geven waarop alleen de contouren van mensen op de grond zichtbaar zijn.

De effectiviteit van de drones lijkt tot nu toe niet erg groot. Opstelten zegt dat het gebruik van de Ravens alleen in enkele henneponderzoeken geleid tot vervolging van verdachten. Uit de warmtebeelden van de onbemande vliegtuigjes bleek de aanwezigheid van kwekerijen in woningen.

Waarschijnlijk dit jaar nieuw type drone voor politie

Eerder vertelde een politieagent in Harlingen tegen NRC dat de Ravens daar wel effectief waren geweest bij de opsporing van inbrekers. Hij noemde het voorbeeld van een auto met verdachten die op de grond uit het zicht van de politie was geraakt, maar met de Ravens vanuit de lucht snel was teruggevonden.

Waarschijnlijk nog dit jaar kan de politie beschikken over een nieuwe defensie-drone, de Scaneagle. Legerpersoneel wordt momenteel getraind om met de Scaneagle boven bewoond gebied in Nederland te vliegen. Het voordeel van deze drone boven de Raven is dat de Scaneagle zestien uur achtereen kan patrouilleren. De Raven hooguit een uur. De Scaneagle kan tot 6 kilometer hoog vliegen.

Wereldwijde primeur voor Nederlandse politie

De Nederlandse politie lijkt met de inzet van drones tegen inbrekers een wereldwijde primeur te hebben. In de Verenigde Staten is de politie nog gebonden aan allerlei belemmerende wetgeving op het gebied van luchtveiligheid. Het Congres werkt hard om die belemmeringen weg te nemen. Daarnaast leven er in de VS meer zorgen om de privacy bij het gebruik van drones door de politie. De staat Virginia staat op het punt zichzelf ‘drone-free’ te verklaren en de stad Charlottesville deed dat al.

Uit de antwoorden van Opstelten blijkt verder dat andere Nederlandse overheidsdiensten als brandweer en Rijkswaterstaat ook gebruik maken van drones. Zij huren daarvoor gespecialiseerde drone-bedrijven in.

Volgens de branchevereniging voor onbemande luchtvaartuigen in Nederland, DARPAS, bestaat de sector momenteel uit ruim 100 ondernemingen, van consultancybedrijven tot fabrikanten van onbemande luchtvaartuigen. Zij houden zich onder meer bezig met foto- en videoreportages vanuit de lucht van gebouwen en terreinen, inspecties van industriële objecten, luchtobservaties van mensenmassa’s en landmeetkundige diensten voor onder andere gemeentes en projectontwikkelaars.