Voor altijd in de rol van slachtoffer

De Oostenrijkse Natascha Kampusch werd in 1998 als 10-jarige ontvoerd en wist pas in 2006 te ontsnappen. Hoe is het nu met haar?

Kampusch in 2009 Foto AP

Ze noemt zichzelf een eenling, leeft alleen met haar guppies in het centrum van Wenen, want voor katten vindt ze haar leven te gecompliceerd. Ongeveer een keer per jaar spreekt ze haar (gescheiden) ouders die, denkt ze, eigenlijk nooit verantwoordelijkheid voor haar hebben willen nemen. Ze kweekt cactussen, breit, spreekt twee keer per week met haar therapeut, doet boodschappen en voelt zich het gelukkigst in de stoel van de kapper.

Natascha Kampusch, inmiddels 25 jaar, ontsnapte in 2006 uit het huis van haar ontvoerder Wolfgang Priklopil, bij wie ze acht en een half jaar in een kelder opgesloten zat. Ze publiceerde twee jaar geleden een boek over de 3096 dagen dat ze vastzat. En onlangs verscheen op basis daarvan een speelfilm.

In de interviews die ze geregeld geeft, ontstaat het beeld van een jonge vrouw die bijna wanhopig op zoek is naar een ‘normaal’ leven. Maar die daarin nog niet is geslaagd. Interviewers leggen bij alles wat ze zegt onmiddellijk een verband met haar langdurige opsluiting. Als Kampusch bijvoorbeeld zegt dat ze zichzelf al best oud vindt, vraagt de interviewer of haar gevangenschap misschien haar tijdgevoel heeft geruïneerd. Kampusch’ antwoordt: enerzijds lijkt de gevangenschap heel kort te hebben geduurd, anderzijds voelde het soms als 1.000 jaar.

Natascha Kampusch worstelt niet alleen met haar verleden, maar ook met het heden. Ze werd en wordt regelmatig geconfronteerd met allerlei complottheorieën, waaruit blijkt dat haar verhaal niet wordt geloofd. Op straat is ze herhaaldelijk openlijk voor leugenaar uitgemaakt. Er was een onafhankelijk onderzoek van de FBI en het Duitse Bundeskriminalamt voor nodig om de publieke opinie ervan te overtuigen dat Priklopil vrijwel zeker alleen heeft gehandeld en bijvoorbeeld geen deel uitmaakte van een pedofielennetwerk.

Zonder dat zij ervan wist publiceerde haar vader twee maanden geleden een boek waarin hij haar verhaal in twijfel trekt. Ze had, denkt hij, eerder kunnen vluchten, maar heeft tot haar achttiende gewacht, omdat ze dan meerderjarig was en dus niet terughoefde naar haar ouders.

Dat heeft zeker niet geholpen om haar leven op de rails te krijgen. Volgens psychologen zal dat ook nooit helemaal lukken. Niet alleen omdat zij moeite heeft met de omgang met anderen, maar ook omdat anderen moeite hebben met de omgang met haar. Het is het verhaal, schrijft een psycholoog, van een slachtoffer dat niet de kans krijgt om dat niet meer te zijn’. Hoe ze zichzelf ziet? „Misschien als een ambassadeur van het overleven.”