Transportmieren zoeken melkpoeder

Chinezen proberen massaal melkpoeder te vinden. Staatssecretaris Dijksma praat er in Den Haag over, minister Ploumen in China.

Chinezen willen melkpoeder Hongkong invoeren. De douane gaat strenger controleren. Foto Bloomberg

Shanghai. - John Yeung maakt het al een paar jaar mee. Elke vlucht terug vanuit Amsterdam naar zijn woon- en werkstad Shanghai of naar Beijing zit vol met jonge vaders die net als hij tientallen pakken melkpoeder meezeulen, bij voorkeur babyvoeding van Nutrilon of Friso.

„Alle Chinese mannen en vrouwen bij mij op kantoor die baby’s en peuters hebben en in Nederland moeten zijn, slaan voor het maximale bagagegewicht in. Ik ken niemand in mijn Chinese kennissenkring die het na de grote schandalen nog aandurft om Chinees melkpoeder te gebruiken, echt niemand. Iedereen gaat daarvoor naar Hongkong, Nieuw-Zeeland en sinds een paar jaar naar Nederland”, zegt de in Hongkong geboren Yeung, die in China varkensvoederstations van Nedap verkoopt. Nederland heeft internationaal een goede zuivelreputatie.

Hij meent dat het er op andere Nederlandse kantoren in China niet anders aan toegaat. Wie in Nederland moet zijn gaat niet terug naar China zonder een paar pakken Dreumes- of Peutermelk. Voor vaders als Yeung speelt geld geen enkele rol en voor Chinese studenten, toeristen en professionele handelaren is het legale koerierswerk een aardige verdienste. De ‘Dutch Connection’, zoals de melkpoedertransporten per vliegtuig of pakketvaart worden genoemd, levert misschien geen grof geld op, maar is voor bijvoorbeeld een student of een toerist lucratief. Zij vormen het legertje „transportmieren”, zoals zij in de Chinese media worden genoemd.

Reken maar uit: een pak Nutrilon 3 kost in Nederland tussen de 10 en 13 euro. In China levert het witte poeder, verpakt in een blik van 800 gram, volgens Chinese sites en de krant Nanfang Zhoumo 45 euro op. Wie tweedeklas vliegt en voor 23 kilo mag inchecken, kan een aardige slag slaan, legaal en probleemloos, want de Chinese douane controleert niet of sporadisch. „Bovendien is het voor eigen gebruik en als je je baby bij je hebt, is dat natuurlijk overtuigend bewijs”, grijnst Yeung, blij dat hij in staat is zijn dochtertje van een jaar met betrouwbaar melkpoeder te kunnen voeden. Chinezen voelen ten opzichte van de melksector in hun land „ diep en diep wantrouwen”.

Wie niet regelmatig in Nederland is, kan net zo makkelijk aan de door Nutricia en de Frieslandgroep gemaakte producten komen. Op Chinese handelsites, zoals Taobao, zijn talrijke handelaren actief. Een daarvan is van Vader en Moeder Boon. Hij zit ergens in Nederland, zij heeft een winkel in het zuidelijke Shenzhen. Hij koopt op bestelling in en verzendt de vrachten via de Belgische Post naar China, waar zij voor verdere distributie zorgt. Alle tarieven staan keurig op de site. In rode karakters heeft ‘Vader Boon’ er sinds kort bijgeschreven dat er door de strengere controles in Nederland bij de levering vertraging kan ontstaan.

Tot voor kort ging hij op zaterdag de supermarkten af om op zondag de pakken keurig te verpakken en te verzenden, maar door de strengere controles in Nederlandse winkels kan dat niet meer. Hij waarschuwt ook voor extra controles van de Chinese douane, die opdracht heeft gekregen uit te kijken naar professionele handelaren. Vader Boon, wiens telefoonnummer op de site staat, wilde gisteren niet vertellen waar hij woont en wat hij in Nederland doet, behalve een gat in de Chinese markt dichten en ongewild geweldige reclame maken voor Nederlandse melkproducten en enkele bedrijven in het bijzonder. Bij Nutricia en Frisovoeding lachen zij „all the way to the bank”. Mogelijk is Vader Boon slechts „een van de honderden mieren” die door enkele grote handelaren worden ingezet; of hij is een van die professionele handelaren die de afgelopen jaren zuivelinkopen doen.

De ophef die in Nederland onder jonge ouders is ontstaan over de Chinese vraag naar kwaliteitsmelkpoeder is inmiddels ook tot de Chinese media en de overheid doorgedrongen. De Nederlandse minister Lilianne Ploumen (Buitenlandse Handel, PvdA) gaat deze week tijdens haar bezoek aan China de schaarste aan babymelkpoeder in Nederland bespreken met de Chinese regering. Ondertussen roept in Nederland staatssecretaris Sharon Dijksma (Economische Zaken, PvdA) melkpoederproducenten en winkels bij elkaar om een oplossing te vinden voor het tekort, dat in steeds meer Nederlandse winkels lege schappen laat zien.

Maar een brandende kwestie is de Dutch Connection in China niet, en dat zal het ook niet worden. Dat geldt natuurlijk wel voor het melkprobleem in China zelf. De kern is dat het zwaargeschokte vertrouwen in de melksector na het melamineschandaal van 2008 nooit is hersteld. Niet verwonderlijk in een land dat geteisterd wordt door voedselveiligheidsschandalen. „Ik drink al jaren geen melk meer met Chinese karakters op het pak”, zegt bijvoorbeeld de Shanghaise bankier Charlotte Chen, die besloten heeft haar baby de borst te geven. Zij is daarmee een uitzondering, want in China wordt al decennialang borstvoeding ontraden – de voor de economie zo belangrijke vrouwen moeten zo snel mogelijk weer volledig inzetbaar zijn in fabrieken; voor tussentijds voeden of kolven is tijd noch ruimte. En dus stappen bijna alle jonge moeders in een vroeg stadium al over op flesvoeding.

Het melamineschandaal, waarbij zes baby’s omkwamen na het drinken van met kunsthars aangelengde melk en 300.000 baby’s en peuters ziek werden, heeft wel geleid tot een grootschalige hervorming van de nog jonge melkindustrie in China. Kern van dat plan, waarmee jaarlijks honderden miljoenen euro’s aan subsidies zijn gemoeid, is de melkproductie te verhogen en te verbeteren. Kleine melkhouders, bij wie het gesjoemel met de kwaliteit vaak begint, moeten vervangen worden door grote, ook buitenlandse bedrijven. Maar zover is het nog lang niet.