Oliver Sacks en het nieuws over de reuzeninktvis

Vorige week pleitte op deze plaats bioloog en chemicus Tyler DeWitt voor het vertellen van verhalen in de klas, om het onderwijs in exacte vakken beter verteerbaar te maken. Hij wordt op zijn wenken bediend. Kort geleden organiseerde de Universiteit van Arizona een avond over The Storytelling of Science met acht eminente geleerden en wetenschapsjournalisten. Allemaal mochten ze een verhaal vertellen.

Radiopresentator Ira Flatow (Science Friday, NPR) vertelt over die keer dat hij Oliver Sacks in zijn uitzending vroeg maar de beroemde neuroloog niet het volle uur kon bieden. Hij kon namelijk twintig minuten contact leggen met een onderzoeksvaartuig dat nieuws had over reuzeninktvissen. Flatow vreesde dat zijn beoogde gast beledigd zou zijn, maar niets bleek minder waar. Sacks bleek een groot reuzeninktvissenenthousiast, verscheen in een T-shirt met een inktvis erop, zat ongeduldig de veertig minuten van zijn eigen interview uit en had in het laatste kwartier meer aan de inktvissenonderzoeker te vragen dan Flatow zelf.

Evolutiebioloog Richard Dawkins bespreekt de koekoek, die zoals bekend haar eieren legt in de nesten van andere vogelsoorten. Minder bekend is wellicht dat een vrouwtjeskoekoek die geboren is in het nest van pakweg een roodborstje, ook weer haar ei zal leggen in het nest van een roodborstje. Sterker, dit ei zal lijken op een roodborstei, en de eieren van een koekoek die bij een andere soort is opgegroeid, lijken op de eieren van die andere soort. Vrouwtjes hebben dus merkentrouw, maar de mannetjes hebben dat niet. Die paren even makkelijk met een vrouwtje uit een andere ‘familie’, maar zonder iets aan de kleur van haar eieren te veranderen. Dawkins presenteert een evolutionaire verklaring voor dit merkwaardige verschijnsel.

Theoretisch fysicus Brian Greene laat het publiek delen in het euforische gevoel dat een echte ontdekking oplevert. Hij onderzocht met een paar collega’s of de stringtheorie zou toelaten dat de ruimte zelf zou scheuren. Daarvoor was het nodig dat uit hun berekeningen het getal 12 zou komen. De computer produceerde 3,9999… Maar daar namen Greene en zijn medewerkers geen genoegen mee.

En sterrenkundige Neil DeGrasse Tyson krijgt het publiek weer eens aan zijn voeten. Hij begint met de Engelse astronoom William Herschel die de planeet Uranus ontdekte en deze in eerste instantie naar zijn mecenas koning George vernoemde. Tyson dreunt op: ‘Mars, Jupiter, Saturnus, George…’ En hij weet handig uit te komen bij Vincent van Gogh en diens Sterrennacht, ‘het eerste schilderij waar ik weet van heb waarbij de achtergrond het onderwerp is’.

Voor je het in de gaten hebt is er anderhalf uur voorbij en heb je je voorgenomen nog minstens drie academische studies te doen. En dan moet de nazit van drie kwartier nog beginnen.

De video is te zien op nrc.nl/wetenschapDe planeet George en andere verhalen