Met koffers vol naar China

Melkpoedertekort // Vandaag is minister Ploumen in China Ze zal ook spreken over de run op melkpoeder Chinezen die hier moeten zijn, gaan niet terug zonder zo’n pot

People who returmed from Hong Kong sell milk formula to dealers at Luohu Control Port in Shenzhen, south China's Guangzhou province on April 13, 2013. Blamed for empty shop shelves from Europe to Australia, networks of baby formula traffickers are shipping milk powder to Chinese parents fearful of local products, and working ever harder to meet demand. CHINA OUT AFP PHOTO AFP

John Yeung maakt het al een paar jaar mee. Elke vlucht terug vanuit Amsterdam naar zijn woon- en werkstad Shanghai of naar Beijing zit vol met jonge vaders die net als hij tientallen potten melkpoeder meezeulen, bij voorkeur Nutrilon of Frisobabyvoeding.

„Alle Chinese mannen en vrouwen bij mij op kantoor die baby’s en peuters hebben en in Nederland moeten zijn, slaan voor het maximale bagagegewicht in. Ik ken niemand in mijn Chinese kennissenkring die het na de grote schandalen nog aandurft om Chinese melkpoeder te gebruiken, echt niemand. Iedereen gaat daarvoor naar Hongkong, Nieuw-Zeeland en sinds een paar jaar naar Nederland”, zegt de in Hongkong geboren Yeung, die in China de varkensvoederstations van Nedap in Groenlo verkoopt.

Hij meent dat het er op andere Nederlandse kantoren in China niet anders aan toegaat. Wie in Nederland moet zijn of wie in Nederland werkt, gaat niet terug naar China zonder een paar potten Dreumesmelk of Peutermelk. Voor vaders als Yeung speelt geld geen enkele rol en voor Chinese studenten, toeristen en professionele handelaren is het legale koerierswerk een aardige verdienste.

De ‘Dutch Connection’, zoals de melkpoedertransporten per vliegtuig of pakketvaart worden genoemd, levert misschien geen grof geld op, maar is voor bijvoorbeeld een student of een toerist lucratief. Zij vormen het legertje „transportmieren”, zoals zij in de Chinese media worden genoemd.

Reken maar uit: een blik Nutrilon 3 kost in Nederland tussen de 10 en 13 euro. In China levert het witte poeder, verpakt in een blik van 800 gram, volgens Chinese sites en de krant Nanfang Zhoumo 45 euro op, Nutrilon 1 voor de jongsten is wat goedkoper. Wie tweede klas vliegt en voor 23 kilo mag inchecken, kan een aardige slag slaan, legaal en probleemloos, want de Chinese douane controleert niet of sporadisch. „Bovendien is het voor eigen gebruik en als je je baby bij je hebt, is dat natuurlijk overtuigend bewijs”, grijnst Yeung, blij dat hij in staat is zijn dochtertje van een jaar met betrouwbare melkpoeder te kunnen voeden. „Wie in Rome is, moet zich gedragen als de Romeinen, ik ben in China en doe als de Chinezen en dat is de melksector diep en diep wantrouwen.”

Wie niet regelmatig in Nederland is, kan net zo makkelijk aan de door Nutricia en de Frieslandgroep gemaakte producten komen. Op Chinese handelsites, zoals Taobao, zijn talrijke handelaren actief. Een daarvan is van Vader en Moeder Boon. Hij zit ergens in Nederland, zij heeft een winkel in het zuidelijke Shenzhen. Hij koopt op bestelling in en verzendt de vrachten via de Belgische Post naar China waar zij met behulp van de Chinese Post, met wie de Belgische Post een samenwerkingscontract heeft, voor de verdere distributie zorgt.

Strengere controles = vertraging

Alle tarieven staan keurig op de site, inclusief transportkosten. In rode karakters heeft Vader Boon, zoals hij zich noemt, er sinds kort bij geschreven dat er door de strengere controles in Nederland bij de levering vertraging kan ontstaan. Kon hij tot vorige week garanderen dat een bestelling binnen een halve maand (per vliegtuig) of een maand (per zeepost) in huis was, nu kan dat zeker anderhalve maand duren.

Tot voor kort ging hij op zaterdag de supermarkten af om op zondag de potten keurig te verpakken en te verzenden, maar door de strengere controles in Nederlandse winkels kan dat niet meer. Hij waarschuwt ook voor extra controles van de Chinese douane, die opdracht heeft gekregen uit te kijken naar professionele handelaren. Vader Boon, wiens telefoonnummer op de site staat, wilde gisteren niet vertellen waar hij woont en wat hij in Nederland doet, behalve een gat in de Chinese markt dichten en ongewild geweldige reclame maken voor Nederlandse melkproducten en enkele bedrijven in het bijzonder. Bij Nutricia en Frisovoeding lachen zij „all the way to the bank”.

Mogelijkerwijs is Vader Boon slechts „een van de honderden mieren” die door enkele grote handelaren worden ingezet, mogelijk is hij een van die professionele handelaren die de afgelopen jaren in befaamde zuivellanden inkopen doen. Trouwe klanten van Vader Boon, die met 18 miljoen borelingen per jaar in China over een enorme markt beschikt, krijgen er gratis een paar repen Côte d’Or-chocolade bij. Daar moeten ze wel even op wachten, want er zijn volgens zijn site door een overvloed aan vrachtaanbod bij de Belgische Post flinke vertragingen ontstaan.

De ophef die in Nederland onder jonge ouders is ontstaan over de Chinese vraag naar kwaliteitsmelkpoeder is inmiddels ook tot de Chinese media en de overheid doorgedrongen, als de Nederlandse minister Liliane Ploumen van Buitenlandse Handel haar collega’s daar dezer dagen al niet op heeft gewezen. Een brandende kwestie is de Dutch Connection niet en dat zal het ook niet worden.

Dat geldt natuurlijk wel voor het melkprobleem in China zelf. De kern is dat het zwaargeschokte vertrouwen in de melksector na het melamineschandaal van 2008 nooit is hersteld. Niet verwonderlijk in een land dat geteisterd wordt door voedselveiligheidsschandalen. „Ik drink al jaren geen melk meer met Chinese karakters op het pak”, zegt bijvoorbeeld de Shanghaise bankier Charlotte Chen, die besloten heeft haar baby de borst te geven en niet, zoals alle ziekenhuizen en verloskundigen adviseren, met melkpoeder te voeden.

Het melamineschandaal, waarbij zes baby’s omkwamen na het drinken van met kunsthars aangelengde melk en 300.000 baby’s en peuters ziek werden, heeft wel geleid tot een grootschalige hervorming van de nog jonge melkindustrie in China. Kern van dat plan, waarmee jaarlijks honderden miljoenen euro’s aan subsidies zijn gemoeid, is de melkproductie te verhogen en te verbeteren. Kleine melkhouders, bij wie het gesjoemel met de kwaliteit vaak begint, moeten vervangen worden door grote, ook buitenlandse bedrijven. Een land van melk en honing is China daarmee nog lang niet, want grote zuivellanden in Europa en Noord-Amerika hebben er ook generaties over gedaan om de top te bereiken.