Klein risico, grote gevolgen

Treinongeluk // Veel goederentreinen rijden door Nederlandse binnensteden Het treinongeluk afgelopen weekend in België laat zien dat er risico’s zijn Vooral als de treinen gevaarlijke stoffen vervoeren

A woman talks to a toxic specialist to check if her house is free from toxins, in Wetteren, on May 6, 2013. On Saturday night a freight train derailed and exploded on a track near Schellebelle (part of Wichelen, Wetteren). The train contained the chemical product acrylonitrile, a toxic and inflammable fluid that can cause breathing problems. Emergency services evacuated some 500 residents. One local resident died and 49 persons were brought to hospital. AFP PHOTO/ BENOIT DOPPAGNE AFP

Een treinongeval zoals in België kan ook in Nederland gebeuren. Deskundigen achten de kans daarop „zeer klein”. Maar als zoiets zich toch voordoet, dan zijn de gevolgen zeer groot.

Dat was te merken in het Vlaamse Wetteren, waar na de ontsporing van een goederentrein vrijdagnacht giftige stoffen vrijkwamen. Nog steeds worden hoge concentraties schadelijke gassen gemeten. Veel geëvacueerde bewoners konden gisteren nog niet naar huis. Verwacht wordt dat de regen voor nog meer problemen gaat zorgen, meldt de Vlaamse krant De Morgen. Door regenwater kunnen giftige dampen ontstaan in de riolering.

Ook in Nederland rijden goederentreinen met gevaarlijke stoffen. Het risico is het grootst waar deze treinen door binnensteden rijden. Om deze reden woedt een aanhoudende discussie over de routes van deze treinen. Steden als Dordrecht, Breda Eindhoven en Venlo ijveren al jaren om het aantal goederentreinen door hun steden te beperken.

Er is een alternatief. De Betuweroute heeft een aantal steden zoals Gouda en Utrecht blijvend ontlast. Over deze spoorlijn rijden inmiddels 450 treinen per week, ofwel 80 procent van het totaal aantal goederentreinen.

Van deze treinen bevat tweederde meer of minder gevaarlijke stoffen. Exploitant Keyrail probeert naar eigen zeggen, met steun van het Rijk, vervoerders te „verleiden” om voor de Betuweroute te kiezen en niet voor het zogenoemde gemengde net. De kosten ontlopen elkaar niet veel, stelt Keyrail.Maar er zijn verschillende bestemmingen en niet altijd is de Betuweroute de snelste en kortste verbinding tussen gebieden met chemische industrie als Moerdijk, de Maasvlakte, de haven van Antwerpen en het Ruhrgebied.

Dordrecht is de stad die logistiek-geografisch gunstig ligt, en die daarmee ook de grootste risico’s loopt. Door de binnenstad van Dordrecht loopt een route via Roosendaal naar België en een route via Breda naar Venlo en Duitsland. Volgens adviseur veiligheid Vincent van der Vlies van bureau Arcadis is in Dordrecht de „cumulatieve kans dat een groep mensen in één keer komt te overlijden” als gevolg van een ongeval met een trein met gevaarlijke stoffen elf keer hoger dan de norm die daarvoor staat.

Bij de Eerste Kamer ligt inmiddels het wetsvoorstel Het moet duidelijkheid verschaffen over routes en gemeenten in staat stellen daar rekening mee te houden, bijvoorbeeld door langs de spoorlijn geen woonwijken te bouwen.

Er zijn al maatregelen genomen. Bij de samenstelling van treinen worden brandbare vloeistoffen en brandbare gassen waar mogelijk ten minste achttien meter van elkaar gescheiden om explosiegevaar te verminderen; op routes voor gevaarlijke stoffen zijn beter beveiligde seinen geplaatst; ook is de afgelopen jaren ‘hotboxdetectie’ geplaatst die vroegtijdig signaleert als er iets mis is met de wielen, waardoor de kans op ontsporingen kleiner wordt.

Er valt nog wel het een en ander te wensen. Niet altijd weten de spoorbeheerders wat er op welke plaats op hun sporen rijdt. Dat bleek onder meer bij een brand in een wagon gevuld met ethanol, in januari 2011 op rangeerterrein Kijfhoek. Op verschillende sporen stonden wagens met gevaarlijke stoffen, terwijl dit niet in de documenten van de vervoerders en de informatie van de beheerder was vermeld. ProRail werkt aan een plan met verbeteringen. „Wij willen precies weten wat er rijdt”, zegt een woordvoerder.

    • Arjen Schreuder