Hoe zelfstandig is de zorg-zzp'er?

Zelfstandigen // Zzp’ers in de zorg hoefden nooit btw af te staan Maar nu wel, zegt de staatssecretaris Daarover loopt een rechtszaak

Honderden zzp’ers in de zorg stoppen ermee omdat ze sinds begin dit jaar btw moeten betalen over hun inkomsten, zegt belangenvereniging ZZP Nederland. De rechtbank oordeelde in februari dat een zelfstandige anesthesieverpleegkundige geen btw hoeft af te dragen, maar de Belastingdienst gaat hiertegen in hoger beroep. Het gesteggel over de btw-plicht houdt nu al maanden aan. Hoe zit het nou?

Die btw-plicht komt toch niet uit de lucht vallen?

Nou, eigenlijk wel. Gezondheidszorg is officieel vrijgesteld van btw. Zoals de Belastingdienst het zelf omschrijft: ‘Medische handelingen die gericht zijn op de gezondheidskundige verzorging van de individuele mens zijn vrijgesteld.’

Lange tijd dachten de zzp’ers dus dat ze geen btw in rekening hoefden te brengen. Dat was fijn, want de ziekenhuizen waarvoor ze werken zijn ook btw-vrij. Als de zzp’ers btw in rekening zouden brengen, zou dat betekenen dat ze 21 procent duurder zouden worden voor de ziekenhuizen, die de btw immers niet kunnen aftrekken.

Maar de uitzend- en detacheringsbureaus vonden het niet eerlijk: zij betalen wél btw over de diensten die hun uitzendkrachten leveren. De bureaus klaagden bij staatssecretaris Weekers van Financiën, die meldde dat de zorg-zzp’ers inderdaad btw moeten heffen en betalen.

Waarom zijn zorg-zzp’ers volgens de staatssecretaris wél btw-plichtig?

Volgens Weekers geldt de vrijstelling alleen als de beroepsbeoefenaar zelfstandig een gezondheidskundige dienst verricht en daar is volgens hem geen sprake van wanneer de zzp’er ‘onder leiding en toezicht van een opdrachtgever (bijvoorbeeld een arts) werkzaamheden uitvoert’, schrijft hij in antwoord op Kamervragen. De zzp’er zou pas zelfstandig zijn als hij rechtstreeks aan de patiënt factureert.

Wie zijn die zorg-zzp’ers eigenlijk?

Van de miljoen zorgmedewerkers zijn er volgens ZZP Nederland ongeveer 40.000 zzp’er. „Het zijn over het algemeen hoogopgeleide (hbo of hoger), ondernemende types”, zegt Leo Vollebregt van ZZP Nederland. „De zzp’ers werken veel in vakgebieden waar flexibiliteit heel belangrijk is, zoals de palliatieve verpleegkunde, en in vakgebieden waar vaste krachten schaars zijn, zoals operatiekamerassistentie.”

Nu moeten de zzp’ers ineens allemaal btw gaan heffen en afstaan?

Dat nou ook weer niet. Volgens Vollebregt hangt het erg van de belastinginspecteur af. De één eist van de zzp’er dat die btw betaalt, de ander niet. Volgens Weekers zitten de inspecteurs overigens allemaal op één lijn.

Wat zegt de rechter?

De rechtbank van Breda stelde in februari een zelfstandige anesthesieverpleegkundige in het gelijk: de belastinginspecteur had hem niet mogen verplichten btw af te staan. Er was namelijk duidelijk sprake van ‘gezondheidskundige verzorging van de mens’, en die is vrij van btw, oordeelde de rechtbank. De Belastingdienst legt zich er niet bij neer en gaat in hoger beroep.

Welke gevolgen heeft al dit gedoe?

Volgens ZZP Nederland zien honderden zzp’ers die van hun inspecteur btw moeten betalen zich genoodzaakt om te stoppen. Doordat ook de ziekenhuizen niet weten waar ze aan toe zijn, zijn ze afwachtend om zzp’ers in te schakelen. Sommige ziekenhuizen zouden het volgens ZZP Nederland niet pikken dat de zzp’ers ineens 21 procent duurder worden.