Steeds meer lege magen in detentiecentra

De hongerstaking die in het detentiecentrum van Schiphol begon, is overgeslagen naar andere centra. In Rotterdam laten 111 vreemdelingen hun magnetronmaaltijd staan.

Opstand in de vreemdelingenbewaring. Zestig uitgeprocedeerde asielzoekers en illegalen die vastzitten in het detentiecentrum in Rotterdam eten sinds gistermiddag niet meer. Vanochtend hebben 111 mensen aangegeven aan de hongerstaking mee te doen, vertelt de Afghaan Sayam Uddin Nessar telefonisch vanuit het detentiecentrum. Hij heeft zich opgeworpen als woordvoerder van de stakers, hij verzamelt handtekeningen en heeft namens de stakers een brief geschreven aan de directie. Ze protesteren tegen de inhumane omstandigheden waaronder ze gevangen zitten.

In verschillende detentiecentra smeult het. Ariëtte Reijersen van Buuren van het Meldpunt Vreemdelingendetentie heeft het druk. Het regent telefoontjes en klachten uit de verschillende detentiecentra. Sinds staatssecretaris Teeven (Veiligheid en Justitie, VVD) onder vuur kwam te liggen in de Tweede Kamer na de zelfmoord van de Russische asielzoeker Dolmatov in de vreemdelingenbewaring in Rotterdam, is het onrustig. Of beter gezegd: nog onrustiger. Teeven beloofde dat hij zou kijken of hij het asielbeleid zorgvuldiger en humaner kon maken. Schiet op, zeggen de opgesloten vreemdelingen. We worden hier gillend gek. Een woordvoerder van het ministerie van Veiligheid en Justitie laat weten dat de hongerstakers „goed in de gaten worden gehouden”. Over eventuele maatregelen in reactie op de staking kan ze nog niets zeggen.

Afgelopen woensdag begon in het detentiecentrum in Schiphol een groep mannen van afdeling C3C een hongerstaking. Een andere afdeling volgde. Gisteren leek een aantal van hen de staking op te geven. Een van de stakers vertelde aan de Werkgroep Deportatieverzet dat ze onder druk werden gezet om de staking te beëindigen. Verschillende hongerstakers werden volgens de werkgroep in een isoleercel geplaatst. Circa tien mensen zetten de hongerstaking voort.

De isoleercel wordt vaak gebruikt als strafmaatregel in de vreemdelingendetentie. Dagelijks gaan mensen ‘de isoleer’ in, zegt ook Sayam Uddin Nessar. De cel is leeg, op een matras na. De persoon in kwestie draagt een ‘scheurhemd’: van papier, om suïcide te voorkomen. Per etmaal mag de persoon één uur de cel uit. Luchten.

In Schiphol staken vooral asielzoekers die met het vliegtuig in Nederland arriveerden. Zij moeten in detentie afwachten of zij mogen blijven of niet. Vreemdelingen die via België of Duitsland het land binnenkomen en een asielverzoek indienen, mogen de procedure in een open asielzoekerscentrum afwachten. Er is veel kritiek op deze ‘rechtsongelijkheid’.

In Rotterdam staken nu ook mensen die al veel langer in Nederland verblijven. Zij zijn illegaal in Nederland. Ze zitten vast om uitgezet te worden naar het land van herkomst. Probleem is dat dat vaak niet lukt. Mensen zitten maanden vast, soms langer dan een jaar. Ze voelen zich behandeld als criminelen.

Het regime in de vreemdelingendetentie is zwaarder dan in gewone gevangenissen. Mensen delen vaak een cel. Het eten voor de dag wordt ’s morgens in een kartonnen doosje aangeleverd: boterhammen en beleg voor ontbijt en lunch, een stuk fruit en een magnetronmaaltijd voor het diner. Die maaltijd moeten de vreemdelingen zelf opwarmen, in de magnetron op de cel. Van ’s middags vijf uur tot de volgende ochtend half negen zitten de mensen achter de deur. Overdag zijn er weinig activiteiten: er zijn damborden en er staat een pingpongtafel. „We vervelen ons kapot”, zeggen gedetineerden.

Sayam Uddin Nessar uit Afghanistan zit nu drie maanden opgesloten. Hij kwam met zijn familie in 1993 naar Nederland, iedereen kreeg een verblijfsvergunning. Hij raakte de zijne kwijt toen hij langere tijd in Duitsland werkte. Hij ziet het als een administratieve fout die kan worden rechtgezet. Hij heeft aan de bewakers gevraagd met respect om te gaan met de hongerstakers en niet meer te zeggen: „Goed voor jullie om even lekker af te vallen.”