Kortkolom wetenschap

Verslaafde rat met vaccin van heroïne af

Amsterdam. Een nieuw Amerikaans vaccin vangt ingespoten heroïne zo snel weg dat het de hersenen niet kan bereiken. Verslaafde ratten die het vaccin krijgen verlangen daardoor niet meer naar steeds meer heroïne, omdat de roes uitblijft. Dat schrijven onderzoekers van het Scripps Research Institute in La Jolla, Californië, vandaag in Proceeding of the National Academy of Sciences (Early edition). Het vaccin bestaat uit anti-lichamen die niet alleen de heroïne wegvangen maar ook de twee belangrijke stofwisselingsproducten ervan, 6-acetylmorfine en morfine. Deze stoffen brengen in de hersenen de roes teweeg. Gebonden aan anti-lichamen kunnen deze stoffen echter niet langer de bloed-hersenbarrière passeren, waardoor het effect uitblijft. Volgens de onderzoekers kan het vaccin een belangrijke aanvulling zijn op de beschikbare methoden om van heroïne af te kicken. In Nederland is het aantal heroïneverslaafden in de laatste jaren afgenomen naar ongeveer 17.700. (NRC)

Record gammaflits op 3,6 miljard lichtjaar

Amsterdam. Op 27 april heeft de Fermi Gamma-ray Space Telescope van de NASA een recordflits van gammastraling gemeten afkomstig uit een verafgelegen sterrenstelsel in het sterrenbeeld Leeuw. Een van de gemeten gammagolven had een energie van 94 gigaelektrovolt, drie keer zo veel als het vorige record. De totale flits duurde uren. Een gammaflits ontstaat wanneer een enorme ster aan het eind van zijn levenscyclus als supernova explodeert en daarna instort tot een zwart gat. Deze ontstond op 3,6 miljard lichtjaar afstand, op ongeveer een vijfde van het zichtbare heelal. Het licht van de supernova wordt altijd later zichtbaar dan de gammaflits en zal pas volgende week de aarde bereiken. (NRC)

Mogelijk fragmenten ‘Tunguska’ gevonden

Amsterdam. Een Russische geoloog schrijft op de wetenschappelijk website arxiv.org dat hij mogelijk drie stukken steen van de raadselachtige meteoriet van Tunguska heeft gevonden. In het Siberische Tunguska werd in 1908 met een enorme knal in een verder verlaten gebied van 2.100 km2 80 miljoen bomen omvergeblazen. Waarschijnlijk is een meteoriet op grote hoogte geëxplodeerd. Nooit zijn er resten gevonden. Andrei Zlobin meldt nu dat hij op een expeditie in de regio in 1988 drie stenen heeft gevonden met smeltsporen die wijzen op blootstelling aan extreem hoge temperaturen. (NRC)

Prijzen KNAW

Amsterdam.De ‘Prijs Akademiehoogleraren’ van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) gaat dit jaar naar de moleculair oncoloog René Bernards (Nederlandse Kanker Instituut) en de archeoloog Wil Roebroeks (Universiteit Leiden). Ze krijgen elk één miljoen euro, te besteden aan een zelf te bepalen wetenschappelijk doel. De prijs is een oeuvreprijs voor onderzoekers tussen de 54 en 59 jaar oud die hebben bewezen binnen hun vakgebied tot de wereldtop te behoren. Bernards (1953) onderzoekt genetische verschillen tussen tumoren. Roebroeks (1955) onderzoekt de hele Oude Steentijd, van Homo erectus tot Neanderthaler. (NRC)