Indiase filmsterren hebben streepje voor

Zuid Afrika // Een bruiloftsfeest van een machtige Indiase familie heeft de Zuid-Afrikaanse regering in verlegenheid gebracht Mogen zij zomaar van alles regelen? En wat is de rol van president Zuma?

Het werd de bruiloft van het jaar in Sun City, een luxe resort met casino en nep zandstrand zo’n twee uur rijden van Johannesburg. Afgelopen week trad daar een nichtje van een van de machtigste zakenfamilies van Zuid-Afrika, de Indiase Gupta’s, in het huwelijk. Het meerdaagse huwelijksfeest van Vela Gupta, waar Indiase filmsterren voor waren overgevlogen, had veel weg van een Bollywoodfilm.

Maar het is niet de glamour die Zuid-Afrika bezighoudt. De bruiloft heeft voor een groot schandaal gezorgd wegens het vervoer van de gasten. Honderden genodigden uit India landden op de Waterkloof luchthaven in Pretoria, een militair vliegveld dat niet door burgers mag worden gebruikt.

Wie heeft de Gupta’s toestemming gegeven om op een militair strategisch punt te landen voor een privéfeestje? En waarom kregen de bruiloftsgasten een escorte naar Sun City in wagens met ongeregistreerde nummerplaten en blauwe zwaailichten? Politiemannen zijn opgepakt voor de illegale begeleiding.

Daarbovenop zijn er aantijgingen dat een gast een masseuse zou hebben aangerand op zijn hotelkamer en geruchten dat blanke lijfwachten zwarte obers zouden hebben geboden zich te wassen en hun tanden te poetsen voordat ze gasten op hun kamers mochten bedienen.

Het is al lang bekend dat de familie Gupta warme banden heeft met president Jacob Zuma en deel uitmaakt van zijn vermeende patronagenetwerken. Zuma’s zoon Duduzani doet zaken met de Gupta’s.

De familie immigreerde begin jaren negentig vanuit India naar Zuid-Afrika. De drie broers Atul, Ajay en Rajesh verdienen onder meer hun geld met het bedrijf Sahara Computers. Ze hebben ook een eigen krant, The New Age, die als een spreekbuis van regeringspartij ANC wordt gezien en als enige krant dit weekend geen schande sprak, maar feestelijke bruiloftskiekjes afdrukte.

De regering heeft met ongebruikelijke snelheid gereageerd op wat al Guptakloof is gaan heten. Waar schandalen in Zuid-Afrika regelmatig glad worden gestreken, gaat dit hooggeplaatste ANC’ers te ver. Leger- en regeringsfunctionarissen zijn op non-actief gesteld en onderzoekscommissies hopen nog deze week te kunnen achterhalen hoe dit heeft kunnen gebeuren. Ministers zouden zijn gepasseerd door lagere functionarissen en staan daardoor flink in hun hemd.

Het lijkt erop dat de minister van Defensie het landingsverzoek maanden geleden heeft afgewezen, maar dat de Gupta’s daarna onder meer met de hulp van een regeringsfunctionaris belast met protocol, en een Indiase diplomaat direct toestemming hebben gevraagd bij het vliegveld. Onderzocht wordt of de Indiase ambassadeur is voorgelogen over wie er aan boord waren en of hij dacht dat het om diplomaten ging in plaats van bruiloftsgasten.

Zuma is vooralsnog niet direct aangewezen als betrokkene bij het schandaal en zou zelf ook woedend zijn. Wel is hij in ieder geval indirect verantwoordelijk. Blijkbaar hebben vrienden van Zuma het gevoel dat ze zich als een soort royalty kunnen gedragen en is zijn naam genoeg om aan illegale touwtjes te trekken. Veel politiek commentatoren waarschuwen al lange tijd dat de relatie zorgelijk is en spreken over grote schade aan Zuid-Afrika’s soevereiniteit.

Het is niet de eerste keer dat Zuma in de problemen komt door schimmige vriendschappelijke relaties. Als vicepresident moest hij in 2005 opstappen nadat zijn financieel adviseur Shabir Shaik was veroordeeld voor het aannemen van steekpenningen van Europese wapenhandelaren. Zuma zelf werd ontslagen van rechtsvervolging op technische gronden.

De Gupta’s reageerden in eerste instantie arrogant en zeiden dat de familie veel banen heeft gecreëerd in Zuid-Afrika. Het land moest dankbaar zijn in plaats van kritisch. Dit weekend krabbelde Atul Gupta terug en bood zijn excuus aan voor de landing. Hij ontkende de aantijgingen van racisme door de lijfwachten. Hij verontschuldigde zich tegenover Zuid-Afrika, India maar vooral tegenover de bruiloftsgasten.

Deze laatsten mochten niet vertrekken vanaf het militaire vliegveld, maar stegen op vanaf het internationale vliegveld van Johannesburg waar alle gewone reizigers gebruik van moeten maken. Ze hadden zes uur vertraging. Dat was nou net het soort ongemak dat de Gupta’s hun gasten hadden willen besparen.