Eitjes tikken met orthodox Pasen

Al een paar dagen lopen de vrouwen in het dorpje Donji Milanovac, in het oosten van Servië, met rode vingertoppen. Dat komt door Pasen. De orthodoxe kerk, die de Juliaanse kalender hanteert, vierde Pasen dit jaar afgelopen zondag, vijf weken later dan bij ons. En ook hier horen eieren bij Pasen. Ze moeten rood worden geverfd, het liefst rood.

De traditionele manier om eieren roodbruin te krijgen is door ze te koken met uienschillen en een scheutje azijn. Maar tegenwoordig koken de meeste mensen hun eieren in een pannetje met kleurstof. Op de markt stonden de afgelopen weken verkopers achter uitklaptafels vol jampotten met gekleurd poeder. De verf wordt per gram gekocht en gaat mee in zakjes die zijn gevouwen van oude kranten.

Pasen wordt fanatiek gevierd. Net als in Griekenland, Bulgarije en Rusland is Pasen in Servië belangrijker dan Kerstmis. Geen wonder dat zaterdag de eieren waren uitverkocht in het dorp. Gelukkig houden veel mensen ook zelf kippen. Zo kon iedereen een mandje eieren meenemen naar de kerk voor een zegening.

Onze buren blijken een voorkeur voor blauw en groen te hebben als ze ons op paasmorgen uitnodigen voor een wedstrijdje eitje-tik met een slok zoete rode wijn, bloed van Christus. Boven de poort hangt nog de communistische vlag die buurman Zika heeft opgehangen voor de 1 mei viering, Dag van de Arbeid. Iedereen die langskomt wil daarmee op de foto, want die vlag zie je niet vaak meer.

Voortdurend gaat de telefoon: familieleden die elkaar de paasgroeten doen. Buurvrouw Duska en dochter Suza zitten druk te sms’en. Er gaan een paar rijmpjes vol goede wensen rond, die iedereen aan elkaar doorstuurt. Het is een vrolijk feest, familieleden die in het buitenland wonen komen ervoor terug. Dit jaar valt het na een lange natte winter ook nog samen met het begin van de zomer. In de winter uitgestorven dorpen komen tot leven. Servië telt tweehonderd dorpen zonder mensen onder de twintig, meldt een krant.

Toch gaat iedere tweede zin indirect over armoede en werkloosheid – de Dag van de Arbeid was vorige week door een krant al omgedoopt tot ‘dag van de werkloosheid’. Op radiozender B92 wordt geklaagd over de gestegen prijs van eieren en vragen mensen zich of ook de eieren tegenwoordig uit China komen.

En dan zijn er de eierdieven: in Gorni Milanovac, een stad drie uur rijden naar het westen, is in de nacht van 30 april de markt overvallen door gewapende mannen. Ze sprongen over het metalen hek en namen 1.812 eieren mee. Om precies te zijn: 1.770 gewone kippeneieren en 42 van parelhoenderen. Die laatste zijn populair rond Pasen omdat ze steviger zijn.

Buurman Zika legt uit hoe belangrijk dat is, de sterkte van de eierschaal. Met een mond vol ei vertelt hij over het wereldkampioenschap eitje-tik in een dorp in de provincie Vojvodina. De winnaar van vorig jaar had volgens hem tienduizend eieren getest door ze zachtjes tegen zijn bovengebit te tikken en zo te bepalen waarmee hij de strijd aanging. De regels zijn simpel: puntige kant tegen puntige kant tikken, daarna omdraaien en nog eens met de stompe kant.

We gaan ook spelen. Het is onduidelijk wie de eerste tik mag uitdelen, maar de gastvrouw besluit te beginnen. Twee rondes weet ik te overleven, maar dan wint de orthodoxe ervaring het.