De asbak

Nederland, Utrecht, 29-04-13 Carola Houtekamer. © Photo Merlin Daleman

Deze week staat de nieuwste technologische revolutie op de redactie. De vorige, de komst van internet, had onze moederkrant destijds drie jaar te laat gezien. Revoluties hebben namelijk de irritante eigenschap nogal onaangekondigd te gebeuren. Maar deze hebben we al een tijdje in de smiezen: de 3D-printer. Je stopt er een tekening in en er rolt een ding uit. Weg met de hakbijl, we gaan laagjes plakken.

De Nederlandse fabrikant Leapfrog was zo aardig een handzame printer uit te lenen voor een klein veldonderzoek. Nu we er een keer op tijd bij zijn, willen we weleens weten hoe het begin van een revolutie er precies uitziet. Dus: wat moet er uit die printer rollen? Enige beperking: je moet het uit draderige laagjes plastic kunnen maken.

Collega één peinst lang en zegt: ik wil een mok. Die wil collega twee ook. Drie kiest lego. Vier een dobbelsteen. Vijf een asbak.

Een asbak.

Als het daar blijft steken, is de revolutie nog ver weg. Een technologie verandert de wereld pas als mensen ermee aan de haal gaan. Als ze er dingen mee gaan doen die niet in de planning staan. ‘Onbedoeld gebruik’ heet dat.

Neem internet zelf. Dat moest, staat op de allereerste site uit 1991, „universele toegang geven tot een groot universum aan documenten”. Het aanwakkeren van volksopstanden en afbranden van componisten was niet ingecalculeerd. Maar het gebeurt. Of mobieltjes. Niemand kon bevroeden dat mensen in sloppenwijken liever bankieren bij telecomproviders dan bij banken. Of dat het cameraatje in je smartphone grootschalige camerabewaking (met bijbehorende privacydiscussie) overbodig maakt. Na de aanslag in Boston stuurden mensen massaal hun eigen foto’s naar de FBI, vrijwillig.

Dat we onbedoeld gebruik niet kunnen voorzien ligt aan allerlei dingen. Een technologie is te groot, te complex, verandert terwijl het wordt gebruikt. Onbekende factoren hebben invloed, zoals zonnig weer op Twittergebruik. En mensen zijn vindingrijk.

Ze zullen meer bedenken dan een asbak. Op de redactie druppelden al snel veelbelovendere bestellingen binnen Sleutels. Onmogelijk Escherfiguren. Een commemorative action figure van Aleid Wolfsen. Iemand is al een huis aan het printen. Vorige week kwam het eerste, werkende vuurwapen eruit. Bikini’s. Levend hartweefsel. Bonbons. De printer fungeert nu al als illegaal wapenfabriekje, naaiatelier, bouwplaats, patisserie en laboratorium.

En, vooruit, als pottenbakkerij. Iemand een asbak?