Van Dis doceert Indische historie

In bad door De Hollanders en Adriaan van Dis. Gezien: 4/5 Theater Bellevue, Amsterdam. Dehollanders.org

„Moet ik die mensen nu Indiërs, Indonesiërs of Indo’s noemen?” Tijdens een bezoekje aan een Indisch koor werd actrice Simone van Bennekom (1988) opeens bloednerveus. Ze besefte hoe weinig ze eigenlijk wist van Indonesië, laat staan de Indische oorlogsjaren. „Ik wist alleen van de Joden en de tulpenbollentragedies”, zegt ze enigszins beschaamd.

Van Bennekom vertelt over het confronterende bezoek in de gelegenheidsvoorstelling In bad, waarin theatergroep De Hollanders zich onderdompelt in het oorlogsverleden van Indonesië voor het 4-mei initiatief Theater na de Dam. Omdat de historische kennis van de andere acteurs, Thomas Höppener, Eva van Manen, Thijs Prein en Imke Smit, al even ontoereikend was, riep het gezelschap de hulp in van Adriaan van Dis (1946).

Als een schoolmeester vertelt de schrijver de twintigers over de kolonialisatie en zijn bekende familietragedie. Zijn vader was dwangarbeider aan de Pakanbaroe-spoorweg op Sumatra, zijn moeder en halfzussen zaten er drie en een half jaar in een Japans interneringskamp. Na aankomst in Nederland voelden ze zich onbegrepen en probeerden ze het verleden met dwangmatig baden schoon te wassen.

Theatergroep De Hollanders wil dat verleden juist weer boven water krijgen. De acteurs zoeken naar feitenkennis en actuele, soms vergezochte, dwarsverbanden. Van Dis verbetert streng als ze fouten maken. „Nederlands-Indië? Het heet nu Republiek Indonesië!” Achter vergeelde lakens wekken de acteurs via schimmenspel enkele geschiedenisbeelden mooi tot leven. Maar heel theatraal wordt In bad niet.

Het einde maakt in dramatisch opzicht veel goed. In een schaduwspel wast een jonge actrice Van Dis liefdevol in bad, terwijl de andere acteurs zacht een Indisch lied zingen.