Marcel Antifascisten

De beheerder van de begraafplaats in Vorden was zaterdagmiddag met lint een persvak aan het maken. Een paar vierkante meter, groot genoeg voor de verslaggever van De Stentor.

„Een dikke man.”

Daarna plaatste hij een waarschuwingsbord.

‘Niet over gravenlopen en respecteer de herdenking!’

Dat was nodig omdat het journaille het jaar ervoor van het ene op het andere graf was gesprongen om de inwoners van Vorden te fotograferen die na de officiële herdenking langs het massagraf van de tien tijdens de oorlog in Vorden gesneuvelde Duitsers liepen. Dit jaar verwachtte hij minder belangstelling.

De gemeente Bronckhorst had, uit angst voor een aangekondigde demonstratie van ‘antifascisten’, de geplande herdenking van de Duitsers geschrapt.

In het dorp hing bij wat huizen de vlag halfstok. Verder leek de commotie aan de inwoners voorbij te gaan. Op het terras van Hotel Bakker, waar je de bitterballen per stuk kon kopen – 80 eurocent – en waar binnen indrukwekkende verzamelingen geweien en paardenschilderijen aan de muren hingen, vonden ze dat burgemeester Henk Aaldrink zich een avond eerder bij Pauw & Witteman ‘als een leeuw had verdedigd’.

Ik had het ook gezien en had andere herinneringen.

Twee uur voor de officiële herdenking kwam een groep van ongeveer 25 actievoerders van de antifascistische organisatie AFVN voor de zekerheid, de overwinning was al binnen, nog even het dorp in. Ze wilden een bloemetje leggen bij het verzetsmonument, maar konden dit eerst niet vinden. Hein van Kasbergen, woordvoerder van de groep, was blij met alle tumult om ‘Vorden’ omdat het de discussie over herdenken had aangezwengeld. „We moeten af van de hutspotherdenking, door te veel te willen herdenken verwatert alles.”

Hein was van na de oorlog, dat zag je meteen, maar hij meende dat hij, omdat zijn opa in Kamp Amersfoort had gezeten, kon oordelen over ‘goed’ en ‘fout’. Een paar jaar geleden was hij het gezicht van de actiegroep ‘Heesters Raus!’, die protesteerde tegen een optreden van de meer dan honderd jaar oude ‘foute’ zanger in Amersfoort. Jammer dat Hein niet wat eerder was geboren, dan had hij de oorlog zelf mee kunnen maken. Wat zou ik hem dan graag een Duitse geboorteplaats gunnen. Benieuwd of hij dan ook zo heldhaftig was geweest.

De herdenking verliep zonder wanklank.

Op het terras van Hotel Bakker refereerden ze aan het plaatsje Wehl, even verderop. Daar herdachten ze al jaren Duitsers, maar daar gaven ze er verder geen ruchtbaarheid aan. Een beetje zoals het overgrote deel van de Nederlanders na de oorlog liever niet sprak over hun leven tijdens de oorlog, waarin de meesten gewoon deden wat hen werd opgedragen.

Antifascisten als Hein van Kasbergen zijn van na de oorlog, een paar uitzonderingen daargelaten.