Kind kan ook e-sigaret kopen met nicotine

Fabrikanten van elektronische sigaretten hekelen het gebrek aan regels en controle in Nederland en vragen om meer duidelijkheid.

De Amerikaan Ray Story (1966) is niet verbaasd over de ophef rond de shisha-pen, de ‘nepsigaret’, populair bij kinderen. De directeur van de internationale brancheorganisatie Tabacco Vapor Electronic Cigarette Association (TVECA) – en daarnaast zelf elektronische sigarettenproducent – zegt dat „in Nederland elke regelgeving en controle ontbreekt”. Sterker, zegt Story, het is wettelijk zelfs mogelijk om deze e-sigaretten mét nicotine te verkopen aan kinderen.

Hoe dat kan? Een elektronische sigaret ziet er uit als een gewone sigaret en werkt op batterijen. Je verdampt een vloeistof waar nicotine inzit. Deze e-sigaret valt niet onder de Tabakswet omdat er geen tabak in zit, alleen nicotine. Daardoor bestaat er geen leeftijdsgrens, zijn er geen accijns en staat er geen waarschuwende tekst op de verpakking. De producenten van de shisha-pen profiteren, zegt Story, van het ontbreken van regelgeving. „Maar het is niet hun schuld dat die regels er niet zijn. Dat is de verantwoordelijkheid van de Nederlandse overheid.”

Al sinds de opkomst van de e-sigaret in 2007 worstelen overheden met de vraag hoe ze ermee om moeten gaan. Ze kiezen tussen twee mogelijkheden. Het wordt ofwel een ‘medisch product’, omdat je het gebruikt om te stoppen met het roken van conventionele sigaretten. Of het wordt een ‘tabaksproduct’ omdat er immers nicotine inzit. Aan tabaksproducten is regelgeving verbonden, maar dat heeft toch de voorkeur van fabrikanten. Van een medisch product moet de fabrikant namelijk kunnen aantonen dat het een medische werking heeft. En die ontbreekt bij de e-sigaret, zegt Story.

In Nederland liet toenmalig minister Ab Klink in 2007 weten dat hij wachtte op Europese regels. Toen de Verenigde Staten een importverbod voor e-sigaretten instelden, omdat ze het bestempelden als medisch product, stapte Story’s toenmalige e-sigarettenbedrijf Smoking Everywhere naar de rechter. Die oordeelde in 2010 dat de e-sigaret geen medisch product is. Vervolgens werd de e-sigaret in de wet opgenomen als ‘tabaksproduct’. Story: „Er is inmiddels een leeftijdsgrens ingesteld en we discussiëren nu over de hoogte van de accijns.”

Eind 2011 kondigde minister Schipper (Volksgezondheid, VVD) aan e-sigaretten als medisch product te willen aanmerken en fabrikanten een handelsvergunning te laten aanvragen bij het College Beoordeling Geneesmiddelen (CBG). Story stapte naar de rechter. Het Haagse gerechtshof oordeelde vorig jaar in hoger beroep dat de Staat de e-sigaretten van zijn bedrijf niet als geneesmiddel mocht aanmerken: het heeft geen genezende werking. En sindsdien valt de e-sigaret uitsluitend onder de Warenwet. In een reactie laat de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) weten dat „alle producten die in Nederland verkocht worden veilig moeten zijn maar dat de producent zelf verantwoordelijk is.”

Op dit moment ligt in Brussel een Europees wetsvoorstel klaar: de Europese Commissie wil de e-sigaret aanmerken als medisch product. Intussen proberen Story’s lobbyisten dat te voorkomen, met de uitspraken van de Amerikaanse en Nederlandse rechter als munitie. De e-sigaret hoort in tabakswinkels, zegt Story. „Het is een directe concurrent van de conventionele sigaret. Maar ons product is minder schadelijk.”

Stoppen met roken is gezonder.

„Mensen doen wat ze doen. Je kunt stoppen met drinken of roken. Wij kunnen mensen niet tegenhouden. We zeggen alleen: laten we het op een manier doen, die minder schadelijk is. En het is gezonder voor omstanders: je kunt niet meeroken. Blijkbaar zijn overheden amper geïnteresseerd in volksgezondheid. Waarom hebben ze anders de gewone sigaretten niet direct verboden?”

Om iedereen ruimte te geven voor een vrije keuze?

„Gaat het om een vrije keuze? Waarom worden e-sigaretten dan niet toegestaan? Zowel Nederland als de Verenigde Staten wilden de e-sigaret verbieden. De overheden zijn heus wel tevreden met de tabaksindustrie. Ook al zeggen ze dat dat niet zo is. Die zorgt voor accijnsopbrengsten en verschaft werkgelegenheid. Tabak zal nooit verdwijnen.”

Onder de Tabakswet komt er een minimumleeftijd van 16 jaar en een accijnsheffing.

„Dat vinden we prima. Binnenkort gaat de minimumleeftijd voor tabaksproducten in Nederland naar 18 jaar. In Amerika is dat al zo, we zijn dat gewend. We vinden het ook geen probleem om accijns betalen, maar dat moet wel minder zijn dan voor conventionele sigaretten. Want ons product is minder schadelijk. Sinds vorig jaar voeren we gesprekken met ambtenaren op jullie ministerie . ”

Moet de minimumleeftijd ook gaan gelden voor de shisha-pen? Daar zit geen nicotine in.

„Deze pen is ontworpen om kinderen mee te trekken. Sigaretten zijn niet voor kinderen, of er nu nicotine in zit of niet.”