Deze zijn zwanger terracottakrijgers

Kunst // Keramiek In de Oude Kerk van Delft wordt voor het eerst een biënnale voor keramiek georganiseerd Met een vredesleger van zwangere terracottakrijgers van kunstenares Marian Heyerdahl

Delft, 23-04-2013. Opname van het inrichten van de tentoonstelling van de terracotta beelden van Marian Heyerdahl in de Oude kerk te Delft, in het kader van Delft Keramiek 2013. Foto: Leo van Velzen.

In het schip van de Oude Kerk in Delft staan 25 manshoge Chinese krijgers in slagorde opgesteld. Het lijkt net het beroemde terracottaleger, maar er is iets mee, zie je als je dichterbij komt. Onder een maliënkolder zwelt een zwangere buik, de handen en gezichten zijn delicaat, voorop loopt een krijger achter een kinderwagen. Maar van achteren zijn de figuren nog steeds mannen.

Dit is het vredesleger van de Noorse kunstenares Marian Heyerdahl, dochter van de bekende Noorse ontdekkingsreiziger Thor Heyerdahl en een prominent deelnemer aan de eerste keramiekbiënnale van Delft die zaterdag begint.

Het initiatief is van Simone Haak en Joke Doedens, sinds 1995 eigenaren van de Delftse keramiekgalerie Terra. „We organiseerden al vijf jaar een laagdrempelige keramiekdag”, zegt Haak, „en twee jaar geleden met andere galeries een tentoonstelling hier in de Oude Kerk. Toen ontstond het idee van een biënnale. Vorig jaar hebben we een grote stap gezet: met vijf Nederlandse en vijf Chinese keramisten zijn we zes weken gaan werken in de stad Jingdezhen, de bakermat van het Chinese porselein. Daarvandaan heeft de VOC het blauw-witte porselein meegenomen waar Delfts blauw op is geïnspireerd.”

Dankzij de Chinese keramist Li Jiansheng, bijgenaamd ‘Jackson’ Li, kwam Terra vorig jaar met Nederlandse keramiek op de Shanghai Art Fair te staan. „Dat viel enorm op tussen al het traditionele werk op de beurs”, zegt Doedens. „De Chinezen vonden het heel spannend, voor hen was de moderne vormgeving echt helemaal nieuw. Een bezoeker vroeg waarom de kunstenaar een bepaald stuk ongeglazuurd had gelaten en informeerde ‘of de kunstenaar wel wist van het bestaan van glazuur’?”

Delft ging naar China en nu komt China naar Delft. ‘Jackson’ Li heeft bij Terra een tentoonstelling waarvoor hij vijftig Delftenaren op borden van aardewerk portretteert. Die variëren van de burgemeester tot een kaasmeisje, een kapster en een antiekhandelaar van de markt. „De lokale mensen zijn het geheugen van onze tijd”, zegt hij. „En als je hun portretten in glazuur vastlegt, gaat dat geheugen nog tienduizend jaar mee.”

Li wil nu zijn portrettenproject herhalen in keramiekstad Jingdezhen, waar zo’n achtduizend studenten tot keramist worden opgeleid.

Marian Heyerdahl heeft haar replicakrijgers zo uit de fabriek geplukt waar ze, vlakbij het echte terracotta leger, als souvenirs worden geproduceerd. Ter plekke ging ze aan deze readymades boetseren: borsten en buiken erbij, andere handen en gezichten. Ze begon met tien en ging door tot ze er 79 had, waarvan er nu 25 in Delft te zien zijn. Ze heeft ook nieuwe figuren eraan toegevoegd, zoals een kind dat een geweer draagt, oudere vrouwen met gesloten ogen, een meisje zonder benen op een karretje. Sommige hebben de aardekleur van het echte leger, anderen zijn zwart (verdriet), rood (pijn) of wit (onschuld).

„In elke oorlog zijn vooral vrouwen en kinderen de slachtoffers”, zegt zij, „maar je ziet ze altijd alleen als een soort figuranten – de vechtende mannen staan altijd op de voorgrond. Ik wilde hen letterlijk een gezicht geven.”

De beelden zijn van achteren overigens nog steeds mannen. Hoe werd in China gereageerd op deze interpretatie van het nationale erfgoed? Heyerdahl: „Heel goed. Ik was bang dat ze beledigd zouden zijn, maar dat was helemaal niet het geval.” Het werd haar pas moeilijk gemaakt toen ze acht beelden exposeerde in een kerk in Milaan, die moeite had met de expliciete vrouwelijkheid van sommige beelden. Heyerdahl: „Ik vond het heel opmerkelijk dat ik in Europa wel, in China niet door de censuur werd getroffen.”

Delft Keramiek, t/m 9 juni. Kijk op terra-delft.nl

    • Tracy Metz