Banken, klant en KPN: wat kost een dubbelrol?

Gokje wagen, prijsje winnen?U heeft nog zeven dagen om een aandeel KPN te kopen voor 1,06 euro per stuk. Een staatslot is duurder (13 euro). En voor 2 euro meer maakt u ook nog eens kans op de jackpot.

KPN vecht bergopwaarts om zijn reputatie en winstperspectieven te redden. Het bedrijf zoekt beleggers voor nieuwe aandelen ter waarde van 3 miljard euro. Op de beurs is de voormalige staatsmonopolist inclusief die beoogde opbrengst inmiddels niet meer waard dan 5,3 miljard euro. Daar staat kabelbedrijf en ‘uitdager’ Ziggo tegenover: 5,4 miljard beurswaarde.

KPN moet potentiële beleggers nu een uitverkoopkorting op nieuwe aandelen geven. Dat deed Ziggo beter. De eigenaren van Ziggo hebben de afgelopen maanden grote pakketten verkocht en nog tegen een per saldo stijgende koers ook.

Het is, met de kennis van nu, een afgang voor alle betrokkenen dat KPN de belangstelling van het Mexicaanse telefoonbedrijf América Movil van ondernemer Carlos Slim een jaar geleden niet heeft kunnen omzetten in een profijtelijk overnamebod op alle aandelen, zoals DE Master Blenders wel is gelukt. América Movil betaalde mei vorig jaar 8 euro per aandeel, maar wel voor een minderheidsbelang van net geen 30 procent. Dat aandelenpakket geeft de Mexicaan steeds meer invloed. Maar zal Slim nog begrijpen waarom América Movil toen zo’n hoge koers betaalde?

Het verleden is leerzaam. KPN is al meer dan een decennium bijzonder bedreven in geld uitgeven. Tijdens de internethausse van 1999/2000 stak KPN geld in prijzige overnames (het Duitse mobiele belbedrijf E-Plus, licenties), later in dividenden en inkoop van eigen aandelen en recent in nieuwe vergunningen voor mobiel internet à 1,35 miljard euro. Als er dan ook de noodzaak van extra investeringen ontstaat, moet er geld bij. Of de belegger maar even wil bijstorten.

Wat doet KPN met de 3 miljard euro van beleggers? De bulk blijkt het concern te besteden aan het terugbetalen van eerder uitgegeven geld. KPN lost het bankkrediet af dat is gebruikt voor de aangekochte mobiel internetvergunning à 1,35 miljard euro. Verder houdt KPN geld achter de hand voor de afbetaling van obligaties, voor investeringen en voor het overgenomen glasvezelbedrijf Reggefiber.

Op een na alle banken die de aandelen van KPN aan hun beleggende klanten verkopen, zijn dezelfde banken die KPN het krediet voor de internetvergunning hadden gegeven. Anders gezegd: met de verkoopopbrengst van de nieuwe aandelen wordt hun lening afgelost. De uitzondering is zakenbank Goldman Sachs, een van de drie leidende banken in de aandelenuitgifte. Goldman doet nu eenmaal geen kredietverlening als er niet ook meteen financieel advies of een beurstransactie uit voortvloeit.

De andere banken die de aandelen KPN aan de man brengen doen allemaal mee in het kredietsyndicaat van KPN. Dat zijn de andere twee leidende banken Deutsche Bank en J.P. Morgan, de Nederlanders ABN Amro, ING en Rabobank en verder Merrill Lynch, Barclays, Citi, UBS, BNP Paris, Credit Suisse, Société Générale en UniCredit. In het prospectus bij de verkoop van de aandelen wordt hun dubbelrol keurig vermeld. Samen krijgen de banken 47,3 miljoen euro aan provisies om de aandelen te verkopen. Slim verdiend: de banken verlagen hun risico op hun KPN-krediet en krijgen er nog voor betaald ook.

De redacteuren Maarten Schinkel en Menno Tamminga schrijven in deze wisselcolumn over economische ontwikkelingen.