Verwarrende brief van Iraanse dienstweigeraar

Sympathisanten voeren actie om Omid vrij te krijgen. Foto freeomid.org

‘Ik zit gevangen omdat ik weigerde mee te werken aan militair onderzoek, niet omdat ik iets deed dat verboden was. Er is nooit bewijs van enige schuld geleverd.’ Dat schrijft de Iraanse laserfysicus Omid Kokabee in een open brief aan een voormalige studiegenoot. Nature ontving een kopie en plaatste deze week een vertaling op de site nature.com/news.

Kokabee, 30 jaar oud, zit al ruim twee jaar gevangen in de Iraanse Evin-gevangenis. Hij werd eind januari 2011 aangehouden toen hij wilde terugkeren naar de VS. In Texas werkte hij sinds 2010 aan een tweede promotieonderzoek. Tussen 2007 en 2010 deed hij al promotieonderzoek op het gebied van fotonica in Barcelona. Hij publiceerde geregeld in gespecialiseerde wetenschappelijke tijdschriften en geldt als een veelbelovend fysicus.

In mei 2012 werd hij veroordeeld voor de samenwerking met een vijandelijke staat (de VS) en het verwerven van illegale inkomsten (studiebeurzen). Onduidelijk is of hij ook is beticht van spionage, zoals westerse medestanders van Kokabee lijken aan te nemen. Tegen zijn hechtenis wordt al sinds 2011 geprotesteerd door organisaties als de American Physical Society en de American Association for the Advancement of Science (de uitgever van Science). Nature en Science hebben er geregeld over geschreven.

Kokabee spreekt in zijn brief voor het eerst het vermoeden uit dat hij gevangen blijft omdat hij als laserfysicus weigert mee te werken aan militair onderzoek. Hij zou daarvoor tijdens zijn gevangenschap driemaal zijn uitgenodigd. In 2006 zou hij ook al zijn gevraagd te participeren in onderzoek aan hoogvermogen CO2-lasers voor isotopenscheiding. Nature spreekt het vermoeden uit dat het hier om uraniumverrijking gaat. Volgens het internationale agentschap voor atoomenergie (IAEA) heeft Iran in het verleden inderdaad gewerkt aan laserverrijking van uranium, maar zou deze weg in 2003 verlaten zijn.

Deed ik er dan fout aan om kernfysica te studeren, vraagt Kokabee zich in zijn laatste brief retorisch af. Dat is verwarrend, want Amerikaanse medestanders hebben ter verdediging juist aangevoerd dat hij géén opleiding kernfysica had genoten.