Veroudering wordt gestuurd door ontstekingseiwit in de hersenen

Ouder worden gaat gepaard met een geleidelijke aftakeling door het hele lichaam. De huid gaat rimpelen, de botten worden broos, het geheugen gaat achteruit. Nu blijkt dat al deze verouderingsverschijnselen gecoördineerd worden aangestuurd vanuit de hypothalamus, een belangrijk regelcentrum in de hersenen. Onderzoekers van het Albert Einstein College of Medicine in New York toonden dat aan bij muizen. Ze hopen dat hun ontdekking van een centraal mechanisme van veroudering zal leiden tot nieuwe strategieën om verouderingsklachten integraal aan te pakken (Nature, 2 mei).

De onderzoekers geven nu een moleculaire basis aan de eerder geopperde theorie dat veroudering het gevolg is van milde chronische ontstekingen in het lichaam (Mechanisms of Aging and Development, januari 2007). Volgens deze theorie van inflammaging (een samentrekking van inflammation en aging) leiden allerlei genetische en omgevingsfactoren in de loop van het leven tot het ontstaan van milde ontstekingen. Als de mechanismen om deze ontstekingen te bestrijden tekort schieten, worden ze chronisch: het kenmerk van veroudering.

Vanwege de centrale rol van de hypothalamus bij de regulering van tal van lichaamsprocessen concentreerden de onderzoekers zich daarop. Allereerst stelden ze vast dat muizen naarmate ze ouder zijn meer van het ontstekingseiwit NF-κB in hun hypothalamus hebben. NF-κB is een belangrijk signaalmolecuul van het immuunsysteem dat ontstekingsreacties stimuleert. In de hypothalamus blijkt het daarnaast ook de aanmaak van gonadotropine-releasing hormoon (GnRH) te remmen.

GnRH regelt de productie van geslachtshormonen, maar heeft indirect ook effect op algemene lichaamsfuncties als spierkracht, de kwaliteit van de huid en de botten, de vorming van nieuwe zenuwcellen en het geheugen. Muizen die extra GnRH toegediend kregen, verouderden aanzienlijk minder snel. Ook remming van NF-κB bleek de levensduur te verlengen. Als de werking van NF-κB werd versterkt, leefden de muizen juist korter.

Volgens de onderzoekers zou het remmen van NF-κB of toedienen van extra GnRH de lichamelijke aftakeling op hogere leeftijd een halt toe kunnen roepen.