Obama wil ingrijpen in burgeroorlog Syrië. Dit zijn de 3 opties die hij heeft

Als daadwerkelijk blijkt dat het Syrische regime chemische wapens gebruikt, wordt volgens de VS een ‘rode lijn’ overschreden. En wat dan? In theorie zijn er drie opties voor ingrijpen: een militaire inval, een no-flyzone instellen of wapens leveren aan de rebellen. Elke optie heeft voor- en tegenstanders.

Optie 1: militaire interventie

De meest vergaande optie voor de buitenwereld is gewapend ingrijpen in de Syrische oorlog. Dat wil zeggen een internationale strijdmacht (Syriës bondgenoot Rusland zal een VN-macht vetoën) het land in sturen die het Syrische leger uitschakelt en het regime van president Bashar al-Assad ten val brengt. Naar het voorbeeld van de Amerikaans-Britse invasiemacht in Irak die in 2003 in zes weken de sterke man Saddam Hussein elimineerde.

Syrische oppositiegroepen en internationale politici die niet de macht hebben, roepen hiertoe op. Geen enkele regering wil eraan, uit angst voorlopig niet meer weg te kunnen. Zou bijvoorbeeld een Syrische oppositieregering aan de macht kunnen blijven als de ondersteunende strijdmacht zich terugtrekt? Zowel de Syrische politieke oppositie als de gewapende rebellen zijn zeer verdeeld.

Irak is ook het voorbeeld van een resulterende puinhoop waarin sunnieten en shi’ieten vervolgens elkaar te lijf gingen en meer dan 4.000 Amerikaanse militairen sneuvelden. President Obama heeft juist alle Amerikaanse militairen uit Irak teruggetrokken; een nieuw dergelijk avontuur staat niet op de agenda. Andere landen zijn militair niet in staat tot een dergelijke interventie, en hebben er evenmin trek in. “Denk er niet eens aan!”, siste een westerse politicus onlangs.

Optie 2: humanitaire corridor of no-flyzone

Het idee is dat de zwaar lijdende bevolking van Syrië – miljoenen ontheemden, voedsel- en medicijnentekorten – in een grote humanitaire operatie kan worden geholpen als de Syrische strijdkrachten vanuit de lucht gedwongen worden in de kazernes te blijven. In een optimistische uitleg kunnen de rebellen dan meteen naar Damascus oprukken, naar het voorbeeld van de NAVO-luchtsteun ter bescherming van de bevolking in Libië, in 2011.

Vrees 1: de door Rusland uitgeruste en geoefende Syrische luchtafweer schiet internationale vliegtuigen uit de lucht.
Vrees 2: bij aanvallen op Syrische gevechtseenheden in dichtbevolkte stedelijke gebieden vallen nog veel meer burgerdoden dan er al zijn gevallen.
Vrees 3: de sterkste rebellen, de jihadistische extremisten, bereiken als eerste Damascus en grijpen de macht om die niet meer te delen.

In westerse hoofdsteden is zo’n militaire actie wegens deze drie angsten geen optie.

Optie 3: wapenleveranties aan rebellen

Deze optie kost in elk geval geen westerse verliezen in materieel of mensen. Probleem is dat niemand kan garanderen dat wapens niet in handen van jihadistische extremisten komen waarvoor met name buurland Israël zeer beducht is.

Integendeel, het is uitgesloten dat door het Westen geleverde wapens niet in hun handen komen – aan diverse fronten vechten jihadisten zij aan zij met minder radicale groepen. Die extremisten zijn er onder andere in de vorm van de met Al-Qaeda verbonden groep Al-Nusra.

Niettemin neigen de Amerikaanse regering en ook Frankrijk en Groot-Brittannië ertoe tot wapenleveranties over te gaan. Andere westerse landen, waaronder Nederland en Duitsland, zijn daar geen voorstander van. Het ziet ernaar uit dat de Europese Unie per 1 juni het wapenembargo niet zal verlengen, wat de mogelijkheid opent tot leveranties aan rebellen.

Het is zeer de vraag of wapenleveranties de doorslag kunnen geven, gezien het materiële overwicht aan de zijde van het regime. En leveren de rebellen die wapens na afloop weer netjes in? Het voorbeeld Libië laat zien dat strijdgroepen graag hun wapens behouden om greep op het nieuwe bewind te houden. Daar vechten milities nu op straat een machtsstrijd uit tegen de regering, die afgelopen najaar na verkiezingen tot stand kwam. Bovendien hebben wapens uit Libië bijgedragen Mali te destabiliseren, wat Frankrijk ertoe aanzette om daar militair in te grijpen tegen extremisten.