Bliksem en gammaflitsen horen bij elkaar

Geofysici hebben voor het eerst vanuit de ruimte een bliksemontlading met een bijbehorende gammaflits waargenomen. Dat bewijst dat deze zeer energierijke ‘donkere bliksem’ en de zichtbare bliksem manifestaties van hetzelfde proces zijn, hoewel de details daarvan nog niet duidelijk zijn. De ontdekking is geaccepteerd voor publicatie in Geophysical Research Letters.

Al sinds de jaren negentig worden door satellieten flitsen gammastraling in de atmosfeer waargenomen. Die ontstaan op nog geen 20 kilometer hoogte en duren nog geen duizendste seconde. Hoewel er steeds meer aanwijzingen kwamen dat zulke flitsen samenhangen met bliksem, was het nog niet gelukt om beide tegelijk waar te nemen: beide duren heel kort en slechts sporadisch wordt tijdens onweer ook een gammaflits waargenomen.

Op 27 oktober 2006 vlogen twee satellieten toevallig gelijktijdig op 300 kilometer hoogte over een onweerscomplex boven het Maracaibomeer in Venezuela, een met een optische sensor voor het waarnemen van bliksem, de andere met gammadetector. Terwijl de eerste een bliksemontlading waarnam, leek de tweede aanvankelijk niets te zien – maar bij een nauwkeuriger analyse, afgelopen jaar, werd een gammaflits gevonden. Tegelijkertijd werden op aarde ook pulsen radiostraling van beide verschijnselen waargenomen. De gammaflits ontstond nog geen miljoenste seconde vóór de bliksem.

George Beekman