Zo kan de politie direct in je dagboek kijken

Om cybercrime beter te kunnen bestrijden moet de politie kunnen meekijken in elke computer, vindt het ministerie van Veiligheid en Justitie.

Tablet, telefoon of laptop, het maakt niet uit. De politie mag straks meekijken op en informatie aftappen van elk apparaat dat verbonden is met internet. Gisteren kwam minister Opstelten (Veiligheid en Justitie, VVD) met een wetsvoorstel daarover.

1Wat houdt het plan in?Het is een serie voorstellen om computercriminaliteit, maar ook ‘gewone’ criminaliteit die met behulp van internet plaatsvindt, gemakkelijker aan te pakken. De politie mag straks online communicatie aftappen én gegevens vernietigen. In bepaalde gevallen, bijvoorbeeld bij verdachten van bezit of handel in kinderpornografie, wordt het verplicht je wachtwoord af te geven. De officier van justitie mag dan een ‘decryptiebevel’ opleggen, waardoor politie en justitie toegang krijgen tot beveiligde gegevens op de computer van de verdachte.

2En het recht op privacy dan?Dat is precies waar onder andere Bits of Freedom, de organisatie die opkomt voor online burgerrechten, zich nu zorgen over maakt. „Dit gaat verder dan een rondje door iemands huis lopen”, zegt Simone Halink van Bits of Freedom: „Hiermee kijk je direct in iemands dagboek. Het gaat om álle data in iemands telefoon, van chats in WhatsApp tot foto’s, filmpjes en agenda’s.” Aftappen en afluisteren van telefoon- en dataverkeer zijn een inbreuk op de privacy, en dat is in strijd met internationale verdragen. Dat ziet Opstelten ook, en daarom stelde hij specifieke voorwaarden op voordat de politie toegang mag krijgen. De rechter-commissaris moet toestemming geven.

Maar dat waarborgt niet dat de overheid terughoudend met deze nieuwe bevoegdheden zal omgaan, denkt Kees Verhoeven, Tweede Kamerlid voor D66. „Nederland is al kampioen aftappen van telefoons. Ik heb geen reden om aan te nemen dat politie en justitie hier wél voorzichtig mee zouden zijn.” Hij is ook kritisch over het afgeven van wachtwoorden. „We leven nog altijd in een rechtsstaat. Als verdachte hoef je niet mee te werken aan je eigen veroordeling. Daar gaat dit tegenin.”

3Hoe bestrijdt dit de internetcriminaliteit?

Het plan is onder meer bedoeld om cybercriminaliteit, zoals de digitale aanvallen op banken in de afgelopen weken, te kunnen tegenhouden. Opstelten geeft politie en justitie de mogelijkheid om het ‘aanstuurpunt’, de server van degene die achter zo’n aanval zit, te vernietigen of in elk geval onschadelijk te maken.

4Maar wat als die aanvallen niet uit Nederland komen?

Als de ‘criminele’ servers in een buitenland staan, moet de politie nu eerst een verzoek tot rechtshulp doen, vanwege de soevereiniteit van dat land. In de nieuwe wet sluit Opstelten handelen zonder zo’n rechtshulpverzoek niet uit. En als onduidelijk is waar een aanval vandaan komt, zou de politie hoe dan ook mogen ingrijpen – terughacken, dus. Daarover is ook coalitiepartij PvdA kritisch. PvdA-Kamerlid Jeroen Recourt: „Data staan uiteindelijk altijd ergens op een server op de grond. Dan moet de politie maar verder zoeken.”