Standaard geen toegang tot EU

Het lijkt wel alsof het afgesproken beleid is van de EU-landen om visumaanvragen van Syriërs steeds af te wijzen, schrijft Maarten Zeegers.

Illustratie Osama Hajjaj

De afgelopen maanden kregen mijn Syrische vrouw en ik wel honderd keer dezelfde vraag: of ik geen manier wist om iemand die op de vlucht was voor de oorlog in Syrië naar Europa te krijgen. Honderd keer heb ik hetzelfde antwoord moeten geven: onmogelijk.

Het afgelopen jaar hebben mijn vrouw en haar zus (die getrouwd is met een Oostenrijker), geprobeerd om mijn schoonvader naar Wenen te halen. Naarmate de situatie in Syrië gevaarlijker werd, nam de druk van zijn dochters op hem toe om het land te verlaten. Uiteindelijk trok hij de deur van zijn huis achter zich dicht. Omdat er in Syrië geen ambassades meer open waren, streek hij neer in Egypte om daar een visum voor Oostenrijk aan te vragen.

Dat visum zou geen probleem moeten opleveren. Hij was eerder in Oostenrijk geweest en zijn vrouw verbleef daar ook. Zijn dochter had in haar huis al een kamer ingericht en zelfs een fiets voor hem gekocht.

Maar het visum kwam niet. En na drie maanden verliep zijn Egyptische verblijfsvergunning ook nog eens een keer. Hij verkaste naar Libanon, om het daar nog eens te proberen. Maar ook hier deed de ambassade moeilijk. Eenzaam en depressief stond hij op het punt terug te keren naar Syrië. De verblijfskosten van mijn schoonvader in Beiroet liepen inmiddels in de duizenden euro’s, waardoor ook de situatie bij ons thuis onder druk kwam te staan.

Het meest bizarre van alles was dat hij in Oostenrijk op basis van de wet op gezinshereniging gewoon in aanmerking kwam voor een verblijfsvergunning. Het magistraat (De Oostenrijkse IND) had zelfs een brief gestuurd, waarin gevraagd werd wanneer hij nu eindelijk eens zijn verblijfsdocument kwam op halen. Maar ja, daarvoor moest hij natuurlijk wel eerst fysiek in Oostenrijk aanwezig zijn. En daar gaf de ambassade dus weer geen visum voor af. We waren ondertussen negen maanden verder.

Het geval mijn schoonvader staat niet op zichzelf. Het lijkt wel alsof het afgesproken beleid is van de Europese landen om visumaanvragen van Syriërs standaard af te wijzen. Europese ambassades vertragen net zo lang totdat de aanvrager het opgeeft. Wanneer Syrische vluchtelingen op een ambassade in Turkije of Libanon humanitair asiel aanvragen, krijgen ze te horen: „Maar meneer, u bent nu toch veilig. Wat was ook alweer het probleem?”

Minister van Buitenlandse Zaken Timmermans verklaarde ruimhartig dat Nederland bereid is om 25 Syriërs op te nemen. Een indrukwekkend aantal op een totaal van vier miljoen vluchtelingen. Zeker wanneer je in ogenschouw neemt dat in Libanon nu ongeveer de kwart van de bevolking Syriër is, in Jordanië is dat inmiddels zo’n tien procent.

Maar zelfs landen die hebben verklaard Syrische vluchtelingen wel een verblijfsstatus te geven (zoals Zweden), weigeren om toelatingsvisa af te geven. Het idee: zolang je niemand binnenlaat, hoef je ook niemand op te vangen. Vluchtelingen moeten er dus eerst voor zorgen om op oneigenlijke wijze Europa binnen te komen, om pas daarna in aanmerking te kunnen komen voor asiel.

En dat gebeurt dus ook. Mijn beste vriend uit Syrië, Walid, wist zich zonder medische kennis een delegatie van artsen binnen te kletsen voor een congres in Rome. Eenmaal aangekomen pakte hij het vliegtuig naar Zweden en vroeg daar asiel aan. Een andere Syrische vriend betaalde in Turkije 5.000 euro voor een vals paspoort, waarmee hij in Zweden wist te komen.

Deze dubbele houding leidt er ook nog eens toe dat allerlei illegalen die al veel langer in de EU verblijven massaal naar Zweden afreizen. Walid vertelde boos dat meer dan de helft van degenen die bij hem in het asielzoekerscentrum zaten, leugenaars waren. Syriërs die al enkele jaren in Griekenland of Bulgarije verbleven en nu de kans zagen in een rijk land een permanente verblijfstatus te krijgen. Of Koerden uit Irak en Turkije die zich uitgaven voor Syrische vluchtelingen. Zij stelden Walid allerlei vragen over de revolutie om maar niet door de mand te vallen bij ondervraging door de Zweedse autoriteiten.

In het asielzoekerscentrum bevond zich ook een vrouw die beweerde verkracht te zijn door regeringssoldaten, omdat ze in een ziekenhuis gewonde demonstranten had verzorgd. Ze bleek in verwachting en op kosten van de Zweedse staat had ze een abortus laten uitvoeren. Het bleek verzonnen. Walid kwam erachter dat ze alawitisch was en pro-Assad. Zij vroeg hem of hij foto’s van de oppositie en het Vrije Syrische Leger op haar Facebook pagina wilde plaatsen om zo de schijn op te houden dat ze een tegenstander van het regime was.

Walid zelf kreeg vorige week overigens te horen dat hij zou worden teruggestuurd naar Italië, omdat volgens de overeenkomst van Dublin asielaanvragen moeten worden behandeld in het land van binnenkomst. En Italië zet hem misschien wel weer direct op het vliegtuig naar Libanon waar hij vandaan kwam.

Uiteindelijk is het gelukt om mijn schoonvader in Oostenrijk te krijgen. Maar alleen na een advocaat in de arm genomen te hebben die dreigde met een gerechtelijke procedure tegen de ambassade als ze nog langer tijd zouden rekken. Een kleine nederlaag voor de ambassade, maar lang hoeven ze niet te treuren. Voor advocaten hebben de meeste Syriërs toch geen geld.

Maarten Zeegers schreef het boek Wij zijn Arabieren, portret van ondoordringbaar Syrië.