‘Nederlandse staat aansprakelijk in Srebrenica-zaak’

Damir Mustafic (L) en Hasan Nuhanovic (R) na de uitspraak van het gerechtshof in Den Haag waarin werd bepaald dat de Staat der Nederlanden aansprakelijk is voor de dood van drie moslimmannen in Srebrenica in 1995. Foto ANP/ Valerie Kuypers

De Nederlandse staat is wel degelijk aansprakelijk voor de dood van drie moslimmannen na de val van Srebrenica in 1995. De Hoge Raad moet dan ook het beroep van de Nederlandse staat tegen een eerdere uitspraak verwerpen. Dat adviseert advocaat-generaal P. Vlas vandaag.

De staat stapte eerder naar de Hoge Raad nadat het gerechtshof in hoger beroep had bepaald dat de staat aansprakelijk was voor de dood van de vader en broer van tolk Hasan Nuhanovic en de dood van elektricien Rizo Mustafic. Zij waren werkzaam voor Dutchbat. De Dutchbatmilitairen vielen onder de Verenigde Naties, maar de advocaat-generaal vindt dat Nederland aansprakelijk is, omdat de VN direct na de val van Srebrenica geen controle uitoefenden over hen.

Advocaat slachtoffers: blij dat gebleken is dat feiten wijzen op aansprakelijkheid Nederlandse staat

Het advies van Vlas is niet bindend, maar wel leidend voor de Hoge Raad. Of de Hoge Raad op 6 september ook zal oordelen dat ze het advies opvolgt, is volgens de advocaat van de mannen, Liesbeth Zegveld, nog “koffiedik kijken”. Ze benadrukt wel dat dergelijk advies in het merendeel van de gevallen wordt opgevolgd. Ze reageert tegenover nrc.nl verheugd op het advies van de advocaat-generaal:

“Ik ben heel blij dat is gebleken dat de feiten die er liggen op niets anders kunnen wijzen dan dat de Nederlandse staat aansprakelijk is. Het viel me op dat de Hoge Raad erg hangt aan de feiten: als de aansprakelijkheid niet ligt bij de VN, dan moet hij bij Nederland liggen. De feiten zijn ook vrij dwingend.”

Volgens haar was het een kwestie van een “juridisch concept plakken” op “evidente feiten”. Dat was lange tijd moeilijk, omdat er geen vergelijkbare zaak is. Haar cliënten hebben volgens haar ook “heel erg blij” gereageerd.

Stemt Hoge Raad in, dan is zaak afgesloten

Zegveld, die de mannen al sinds 2002 bijstaat in het langdurige proces, zegt dat de advocaten nog kunnen reageren op het advies van de advocaat-generaal. Of ze dat ook gaan doen, moet nog bekeken worden. Oordeelt de Hoge Raad in september dat ze het advies opvolgt, dan is de zaak afgedaan en starten de advocaten van de slachtoffers een schadevergoedingsprocedure. Mocht de Hoge Raad het advies niet opvolgen, dan kunnen de advocaten van de slachtoffers nog naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.

Mannen verwijten staat familieleden aan Serviërs te hebben overhandigd

De drie moslimmannen hadden tijdens de val van moslimenclave Srebrenica hun toevlucht gezocht tot de compound van Dutchbat, de Nederlandse eenheid die deel uitmaakte van de VN-vredesmissie tijdens oorlog in Joegoslavië. Ze werden uiteindelijk door de Bosnische-Serviërs onder generaal Ratko Mladic vermoord. Nuhanovic en de nabestaanden van Mustafic verwijten de staat hun familieleden aan de Bosnische Serviërs te hebben overgedragen.

In 2008 vonniste de rechtbank dat de Nederlandse staat niet verantwoordelijk is voor de dood van Bosnische Dutchbat-medewerkers en hun familieleden, omdat de militairen onder VN-mandaat opereerden.