Mexico bereikt doel: drugs niet langer prioriteit bij VS

President Obama bezoekt het nieuwe, glanzende Mexico van president Peña Nieto. Maar achter de schermen spelen oude kwesties.

Op het eerste gezicht leek het alsof de Amerikaanse president Obama deze dagen het nieuwe Mexico bezoekt, het land dat momenteel harder groeit dan de VS en waar president Enrique Peña Nieto sinds zijn aantreden in december een toenemend zelfbewustzijn en daadkracht tentoon spreidt.

Peña Nieto en Obama kondigden na hun ontmoeting meer samenwerking aan op het gebied van economie, onderwijs en cultuur. Zo komt er een commissie onder leiding van vicepresident Joe Biden die de economische samenwerking moet bevorderen. De economieën van beide landen zijn al vergaand vervlochten en de veranderende economische verhoudingen hebben de wil tot samenwerking ook in de VS aangewakkerd. Mexico groeit 4 procent per jaar, de lonen zijn er lager dan in China en binnen zes jaar zal het Canada waarschijnlijk voorbijstreven als tweede handelspartner van de VS.

De focus op economie was een succes voor Peña Nieto, die af wil van het slechte imago van Mexico, dat lange tijd werd gedomineerd door nieuws over drugsgeweld. Peña Nieto wil juist de nadruk leggen op het economische potentieel – al zijn de hoge moord- en armoedecijfers er nauwelijks gedaald. Geholpen door de groei en een actief pr-beleid is het beeld van Mexico in de VS en in de rest van de wereld aan het veranderen. Het land geldt steeds meer als een mogelijkheid, niet langer als probleem.

Ook Obama kan een sterker ogend Mexico goed gebruiken – als economische partner en om zijn drastische hervorming van het migratiestelsel in de VS door het Congres te krijgen. In januari kondigde Obama aan de 11 miljoen illegale Mexicanen in de VS te willen legaliseren. Het helpt dat een sterkere Mexicaanse economie Mexicanen thuis houdt.

De presidenten werkten tijdens een persconferentie gisteren eendrachtig samen om verwijzingen naar het oude Mexico te vermijden. Peña Nieto zei dat hij Obama succes wenste met zijn hervormingsplan, maar liet zich niet uit over de grensbewaking aan Mexicaanse kant die de basis vormt van Obama’s plan. Dit heeft vooral kans van slagen door het opdrogen van de Mexicaanse migratiestroom naar de VS, misschien wel het belangrijkste bewijs van de veranderende relatie tussen de landen. Vorig jaar gingen net zoveel Mexicanen uit de VS terug naar huis als er uit Mexico vertrokken, waardoor het migratiecijfer vrijwel op nul kwam.

Ook samenwerking op het gebied van drugsbestrijding kwam pas tegen het eind van de persconferentie vluchtig ter sprake. Achter de schermen bestaat bij Amerikaanse inlichtingendiensten onrust over de manier waarop Peña Nieto hiermee omgaat. Negen maanden na zijn verkiezing in juli 2012 is volgens de Amerikanen niet veel meer duidelijk dan dat hij de voorkeur geeft aan het frame van veiligheidsbeleid boven dat van misdaadbestrijding. Bij Amerikanen heerst vooral onvrede over het recente Mexicaanse besluit een regeling te beëindigen die Amerikaanse veiligheidsagenten de afgelopen zes jaar vergaande bewegingsvrijheid op Mexicaans grondgebied toestond. Voortaan kunnen leger en politie niet zomaar samenwerken met Mexicaanse collega’s, maar moeten ze eerst een aanvraag indienen bij het Mexicaanse ministerie van binnenlandse zaken.

Peña Nieto verzekerde dat er geen wrijving bestaat tussen de nieuwe regeling en samenwerking. Obama onderschreef dat. Het nieuwe imago van Mexico ten spijt is van een afname van drugsgeweld geen sprake. Meer dan 70.000 mensen stierven in de laatste zes jaar door drugsgerelateerd geweld, tussen de 25.000 en de 30.000 mensen zijn verdwenen.