Machtsstrijd op straat

Liebië // De veiligheid in Libië verslechtert snel door de aanwezigheid van de milities Ze weigeren hun wapens in te leveren Milities die premier Zeidan weg willen hebben, blokkeren nu de toegangswegen

Members of armed revolutionaries stage a protest in front of the Libyan Justice Ministry in Tripoli April 30, 2013. Gunmen in pick-up trucks surrounded Libya's justice ministry Tuesday to step up demands for former aides to deposed dictator Muammar Gaddafi to be barred from senior government posts, Reuters witnesses said. Tension between the government and armed militias has been rising since authorities began a campaign to dislodge the gunmen from strongholds in the capital Tripoli to help curb lawlessness afflicting the oil-producing state since Gaddafi's demise. REUTERS/Ismail Zitouny (LIBYA - Tags: POLITICS CIVIL UNREST) REUTERS

In Libië is een felle machtsstrijd gaande tussen de regering van premier Ali Zeidan en de gewapende milities die uit de oorlog tegen Moammar Gaddafi’s regime zijn overgebleven. Zeidan wil de macht van de milities indammen; de milities willen hem weghebben. Hun wapen is de omstreden ‘isolatiewet’ die beoogt mensen die voor het regime van Moammar Gaddafi hebben gewerkt, voor tien jaar uit politieke functies te weren, inclusief Zeidan.

De afgelopen dagen hebben milities de wegen naar de ministeries van Buitenlandse Zaken en van Justitie in de hoofdstad Tripoli met gewapende pick-up trucks afgesneden om tenuitvoerlegging van de isolatiewet af te dwingen, hoewel die nog niet eens is aangenomen. Ook bestormden zij de staatszender Al-Wataniya. Het beleg ging gisteren nog door.

Het Libische parlement delibereert al maanden over de isolatiewet. De parlementsleden zijn het erover eens dat met het verleden moet worden afgerekend. Maar de vraag waarover zij het niet eens zijn luidt: moet iedereen die ooit in dienst was van Gaddafi in de ban of kan voor sommigen een uitzondering worden gemaakt?

Behalve Zeidan hebben ook parlementsvoorzitter en fungerend president Mohammed al-Megarief, de leider van de conservatieve Alliantie van Nationale Krachten Mahmoud Jibril en verscheidene ministers onder Gaddafi als minister of ambassadeur of in andere functies gewerkt, soms tientallen jaren geleden. In de absolute versie van de wet moeten zij meteen weg.

Evenals de milities op straat propageert in het parlement de leider van de door Qatar gesteunde Moslimbroederschap, Mohammed Sawan, die absolute versie. Sawan wil zo afkomen van zijn niet-fundamentalistische rivalen Zeidan en Jibril. In die zin gaat het ook om een machtsstrijd tussen fundamentalisten en liberalere groepen. Sawan zei deze week tegen het persbureau AP dat de wet „geen uitzonderingen moet kennen en niemand mag worden uitgezonderd”. De Moslimbroederschap leed in de verkiezingen van vorige zomer een zware nederlaag tegen Jibrils partij.

De veiligheid in het nieuwe Libië verslechtert gestaag door de aanwezigheid van de milities. Sommige zijn door de regering genationaliseerd: die verrichten tegen betaling hand- en spandiensten. Maar talrijke strijdgroepen weigeren hun wapens in te leveren en wie iets te eisen heeft, zet ze in.

Vier dagen geleden bestormde een militie het ministerie van Binnenlandse Zaken, naar eigen zeggen om achterstallig salaris uitbetaald te krijgen. Sommige zijn crimineel, andere extremistisch. De Amerikaanse ambassadeur, Chris Stevens, werd door zo’n radicale militie gedood.

Het is moeilijk te zeggen wie deze machtsstrijd gaat winnen. Fred Abrahams van Human Rights Watch, die de afgelopen jaren veel tijd in Libië heeft doorgebracht, zei eerder in een interview met deze krant dat er zware druk van „de straat” is om alle resten van het oude regime op te ruimen. „En Libië heeft geen traditie van open pluralistische discussie”, zei hij. „Libië wordt gedreven door emotie en de geur van bloed. Recht en rede zouden de overhand moeten hebben, maar dat vergt tijd. Er hangt letterlijk nog kruitdamp in de lucht. Het probleem is dat wordt overgereageerd en dat nu dezelfde methodes als vroeger worden gebruikt om een andere groep mensen kwijt te raken.”