Het nieuwe delen is zo gek nog niet

Bij het ene bedrijf staat het dure materieel stil. Elders zouden ze die machines juist goed kunnen gebruiken. Huren is de oplossing – en nog duurzaam ook. De economie van het delen wordt ontdekt.

Illustraties Rhonald Blommestijn

De Nederlandse samenleving bevindt zich op een kantelpunt, zegt Kim Tjoa. Hij is één van de oprichters van Floow2 – het bedrijf dat vorige week werd uitgeroepen tot Groene NRC Ondernemer van 2013. Rondom duurzaamheid is een nieuwe dienstensector ontstaan, en Floow2 is daar een voorbeeld van. Het is een online bemiddelingsservice voor bedrijfsmateriaal die de kosten voor de ondernemer wil verlagen en de duurzaamheid wil vergroten.

De wereld kampt, volgens Tjoa, met een systeemcrisis die geworteld is in de onbegrensde wijze waarop er wordt geconsumeerd en geproduceerd – de natuurlijke hulpbronnen raken uitgeput. De systeemcrisis is, zegt Tjoa, ook een waardencrisis omdat de oude waarden zoals kortetermijn-economisch rendement, efficiency en ongebreidelde groei de huidige crisis hebben veroorzaakt. Voor een duurzamere wereld is een andere manier van denken noodzakelijk – met nieuwe waarden als langetermijn- maatschappelijk rendement, kwaliteit, vertrouwen en welzijn. „En daar is de economie van het delen een onderdeel van”, vindt Tjoa.

Floow2 werd in de zomer van 2012 opgericht door Kim Tjoa, Will Robben en Rob Haenen. Robben zag in dat er wereldwijd 4.000 miljard euro aan zwaar materieel een groot deel van de tijd niet in de bouw wordt gebruikt, terwijl andere bedrijven dat materieel goed zouden kunnen inzetten. „Machines staan vaak stil, door gezamenlijk gebruik verhoog je de omzet en het rendement”, zegt Tjoa.

Door de crisis zijn de marges bij bedrijven onder druk komen te staan en zijn de mogelijkheden om de kostprijs te drukken vrijwel uitgeput. Zowel de wetgever als het publiek eisen meer oog voor duurzaamheid, maar de initiatieven op dat gebied zijn vaak nog niet renderend. Robben, Tjoa en Haenen ontwikkelden een internetplatform dat bedrijven helpt om hun kosten te drukken én tegelijk duurzamer te werken. Het platform brengt de bezitters van overtollig zwaar materieel samen met bedrijven die dat zwaar materieel nodig hebben.

In de kern stimuleert Floow2 bedrijven en instellingen om samen te werken door productiecapaciteit met elkaar te delen, naar voorbeeld van het oude loonbedrijf (een bedrijf dat beschikt over gespecialiseerde machines en vakmensen die tegen betaling ter beschikking worden gesteld). Het loonbedrijf ontstond eind 19de eeuw met de uitvinding van de dorsmachine; de combine was te duur voor zelfstandige bedrijven, wat leidde tot de oprichting van coöperatieve werktuigverenigingen. In de vorige eeuw werd de landbouw steeds verder gemechaniseerd en werden deze machines toegevoegd aan het ‘assortiment’.

Floow2 startte in december 2012 een succesvol pilotproject met VolkerWessels. „Het feit dat de grootste bouwer van Nederland enthousiast was over ons plan was natuurlijk een geweldige opsteker”, vindt Tjoa. „Bedrijven maken nauwelijks gebruik van tijdelijk ongebruikt materieel van hun collega’s. Via Floow2 kunnen bedrijven materieel – van graafmachines tot hijskranen en van dorsmaaiers tot tractoren – makkelijk en direct van elkaar huren en zo minder kosten maken. Daarnaast kunnen zij eigen materieel of diensten tijdelijk verhuren en dus meer rendement op hun geïnvesteerd vermogen behalen. Dat kan met of zonder bemanning.”

Floow2 levert volgens hem een „substantiële bijdrage” aan de duurzaamheid. Materieeleigenaren kunnen hun stilstaande capaciteit – van materiaal tot diensten en personeel – nu verhuren, waardoor zij meer omzet maken. Huurders voorkomen investeringskosten in nieuw materieel, wat weer zorgt voor lagere kosten. „Samen remmen zij zo de ongebreidelde overproductie af, wat een grotere duurzaamheid oplevert”, zegt Tjoa. „Die vrije capaciteit werd nog door niemand inzichtelijk en verhandelbaar gemaakt.”

Het internetplatform werkt eenvoudig. Op het online platform van Floow2 kunnen bedrijven zich inschrijven en materieel dat tijdelijk stilstaat aanbieden voor verhuur met of zonder bemanning. Op de website worden vrager en aanbieder rechtstreeks met elkaar in contact gebracht, zonder tussenpersonen. Floow2 faciliteert aanvullende services zoals huurovereenkomsten, verzekeringen, betaal- en levergarantie. Het platform werkt op basis van Google Maps, waardoor het meteen duidelijk wordt hoe ver het materieel staat en of het de moeite loont om het apparaat daar op te halen. Daarnaast biedt het platform de mogelijkheid van materieelplanning, waardoor de beschikbaarheid van het materieel kan worden beheerd.

Bedrijven kunnen zich op Floow2 gratis inschrijven, er wordt geen fee gevraagd voor de verhuurtransactie. „Onze inkomsten halen we uit de advertenties”, zegt Tjoa.

Floow2 is georganiseerd als een netwerkorganisatie. Inmiddels zetten tien zelfstandige professionals zich in voor het online bedrijf. Eén daarvan is Hanke Mauser, zij houdt zich bezig met vastgoed en bedrijventerreinen. „Op veel industrieterreinen staan gebouwen leeg of wordt ruimte niet optimaal benut”, zegt Mauser. „Wij inventariseren deze lege panden en terreinen en proberen er een bestemming voor te vinden.”

De essentie is dat bedrijven met elkaar in contact komen en „zich niet laten opsluiten in het ‘eigen bedrijf-denken’”, zegt Mauser. Ze geeft een voorbeeld. In de buurt van een industrieterrein was ook een asiel voor herdershonden. Op het industrieterrein vonden veel inbraken plaats. „Wat is er nu logischer dan die herdershonden in te zetten voor de bewaking van de terreinen? Een situatie waar beide partijen veel baat bij hebben.”

Floow2 haakt volgens haar in op nieuwe ideeën over bezit. „Vroeger wilde een mens, maar ook een onderneming, alles wat hij gebruikte ook in bezit hebben. Maar wat veel belangrijker is, is het gebruik. Heb je een eigen auto nodig als hij 95 procent van de tijd ongebruikt voor de deur staat? Heb je een geavanceerde inpakmachine nodig als je hem maar een paar keer per jaar gebruikt? Anders denken over bezit kan tot een substantiële kostenbesparing leiden en een minder groot beslag op het milieu. De economie van het delen is booming.”

Floow2 is gestart met de bouw- en agrarische sector. „Inmiddels is het platform ook actief in transport, vastgoed, diensten en kennis en kunde van personeel”, zegt Tjoa. Andere marktsectoren volgen, totdat alle producten en diensten transparant en verhandelbaar gemaakt zijn.

Deze week startte Floow2 een pilotproject in de zorg met onder andere het Spaarne ziekenhuis, het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis, UMC Radboud en het IJsselmeerziekenhuis te Lelystad. „Juist de opschaalbaarheid heeft de doorslag gegeven waarom Floow2 de Groene Ondernemer 2013 is geworden”, zegt juryvoorzitter Jan Jonker, hoogleraar Duurzaam Ondernemer van de Radboud Universiteit Nijmegen. Op de site van Floow2 kan sinds woensdag OK-ruimte worden gehuurd. Ook wordt apparatuur te huur aangeboden, zoals MRI-faciliteiten (al dan niet in combinatie met een spreekkamer), röntgen- en laserapparatuur en apparaten voor computergestuurde chirurgie. Tjoa: „Zo wordt de zorg goedkoper en efficiënter.”