Doe het eens in Europa

Voetbal // Ajax kan zondag tegen Willem II zijn derde landstitel op rij behalen Nu is het tijd voor succes in de Champions League Kan dat, als elk seizoen de beste spelers vertrekken? „De laatste acht moet kunnen”

historisch beeld wenen, seizoen 1994 / 1995 , 24-05-1995 ajax - ac milan 1-0 ajax wint voor de vierde keer de europacup 1 voor landskampioenen champions leaque Sar van der Edwin Reiziger Michael Blind Danny Boer de Frank Rijkaard Frank Seedorf Clarence Litmanen Jari Davids Edgar Finidi George Boer de Ronald Overmars Marc Stanley Gontha

Nu Ajax zijn 32ste landstitel bijna binnen heeft, is het tijd voor fase twee van de ‘Cruijffrevolutie’: hoe poetst Ajax zijn blazoen in Europa weer op? Niet met dure aankopen, in elk geval. De club is er van hoog tot laag van doordrongen dat inzetten op eigen jeugd de sleutel is tot succes. Maar kan een jeugdig Ajax, dat elk jaar zijn beste spelers verkoopt, een rol van betekenis spelen in Europa?

Twee spelers uit het elftal dat in 1995 de Champions League won, Ronald de Boer en Danny Blind, denken er verschillend over. „Met talentvolle jeugd moet je de laatste acht kunnen halen”, denkt de tweelingbroer van Ajax-trainer Frank de Boer. „Ajax zal incidenteel nog eens overwinteren”, zegt Blind, assistent-bondscoach en vader van Ajax-linksback Daley Blind.

De club uit Amsterdam is in het buitenland al lang niet meer synoniem met een topploeg. Sterker, de wijze waarop de Nederlandse kampioen in internationaal opzicht is afgegleden, is een schrikbeeld voor veel grootmachten. „Ajax bestaat als topclub niet meer”, zei Juventus-coach Antonio Conte eerder deze maand, nadat zijn ploeg in de Champions League was uitgeschakeld door Bayern München. „Ajax was de te kloppen ploeg. Nu is het een club die alleen nog maar jonge spelers opleidt.”

Dat hoeft niet eens een onoverkomelijk probleem te zijn. Ook het elftal van 1995 bestond uit zeven zelfopgeleide spelers, aangevuld met enkele gerichte aankopen. Net als nu. Soms vallen alle puzzelstukjes in elkaar, zegt Ronald de Boer, die in 1995 in de spits stond in de finale tegen AC Milan. „Elke positie was goed bezet, alles klopte. Dat kan ook nu weer gebeuren: als Kolbeinn Sigthorsson een keer niet geblesseerd is, als Danny Hoesen doorbreekt, als Viktor Fischer zich verder ontwikkelt. Ook in de A- en B-jeugd zitten er grote talenten aan te komen.”

Johan Cruijff maakte zich grote zorgen over het niveau van de jeugdopleiding, maar daar lijkt het probleem juist niet te zitten. Ajax mag zich als opleidingsclub zelfs nog wél Europa’s beste noemen. Volgens een onlangs uitgebracht Zwitsers onderzoek is er geen club in de wereld die zoveel goede voetballers heeft grootgebracht als Ajax. Vorig jaar speelden in Europese competities in totaal 69 voetballers die hun opleiding hebben genoten bij Ajax. Daarmee blijft Ajax clubs als Partizan Belgrado, Hajduk Split en Barcelona voor. Aardig, maar het heeft Ajax vorig decennium, net als de clubs uit Servië en Kroatië, niets verder geholpen.

In tegenstelling tot Barcelona heeft de club uit Amsterdam het geld niet om eigen talenten langdurig aan zich te binden. Trainer Frank de Boer was 25 jaar toen hij in het succesteam van 1995 speelde, maar ook hij weet dat spelers nu op veel jongere leeftijd naar het buitenland vertrekken.

Volgens Frank de Boer moet ‘overwinteren’ in de Champions League volgend seizoen het doel van Ajax zijn. De laatste keer dat Ajax hierin slaagde, was in 2006. Een cruciale vraag is of spelmaker Christian Eriksen blijft. Vertrekt de Deen, dan zullen ook Toby Alderweireld en Siem de Jong sneller hun heil elders zoeken. Dan kan Ajax opnieuw beginnen, met talenten als Fischer, Stefano Denswil en Davy Klaassen.

Het gebrek aan continuïteit is het grootste verschil met 1995, weet Danny Blind, de aanvoerder van toen. „Destijds hadden we al drie jaar in de kern hetzelfde team, met enkele verversingen. Zolang je om de paar jaar enkele bepalende spelers kwijtraakt, zoals nu, zal het moeilijk worden Europees goed te presteren. Je kunt goede jeugdspelers inzetten op de vrijgekomen posities, maar die hebben dan niet de ervaring en de routine. Tussen hun 23ste en hun 30ste zijn voetballers op hun best. Dat is niet de leeftijd waarop de echte topspelers bij Ajax voetballen.”

Sinds het Bosman-arrest van december 1995 zijn spelers transfervrij na afloop van hun contract. Waar AC Milan in dat jaar nog met negen Italianen speelde, halen de Europese topclubs nu hun spelers overal vandaan. Ook de reservebank van die clubs is vaak erg goed bezet. Ronald de Boer: „En juist de breedte van je selectie bepaalt hoe sterk je bent. Bij de clubs moeten de basisspelers op hun tenen lopen, omdat er veel concurrentie is voor één positie. Dat wil [coach en broer] Frank ook doorvoeren bij Ajax. Sigthorsson moet op zijn hoede zijn voor Hoesen, Isaac Cuenca strijdt met Lasse Schøne en Derk Boerrigter om één plek.”

Het succes van Borussia Dortmund, dat met veel eigen jeugdspelers waarschijnlijk de finale haalt in de Champions League, kunnen een voorbeeld zijn voor Ajax. Al staat het Duitse voetbal hoger aangeschreven dan het Nederlandse, zegt Ronald de Boer. „En ze hebben ook iets meer geld. Dan kun je wat langer je spelers behouden.” De Boer noemt Basel en Benfica, die beide de laatste vier haalden in de Europa League, als clubs waaraan Ajax zich kan spiegelen. „Misschien niet de echte top. Maar voor die clubs doet Ajax niet onder.”

    • Derk Walters
    • Koen Greven