Waterleven lijdt onder gebruik landbouwgif

Light micrograph of a Mayfly nymph on water-weed. The feathery projections along its back are gills. Mayfly nymphs obtain their food from decaying vegetation, green algae and diatoms. They in turn make up a large part of the diet of many insects and fish. Mayflies spend most of their lives in the larval form (anywhere from several months to 2-3 years) living & feeding in an aquatic environment. The adults, however, live on the wing only from a few hours to a few days. Their primary function is to reproduce. The name Mayfly is somewhat misleading since they can be found near bodies of water from April to October, and in warm regions all the year round. Science Photo Library

Niet alleen bijen, maar ook waterinsecten lijden onder het gebruik van pesticiden. In Nederlandse wateren waar de kwaliteitsnormen overschreden worden, komt tot wel zeventig procent minder waterleven voor. Dat schrijven onderzoekers van de Universiteit Utrecht vandaag in het wetenschappelijke tijdschrift PLOS ONE.

Het onderzoek van de Utrechtse biologen richt zich specifiek op imidacloprid, een van de meest gebruikte pesticiden in de Nederlandse tuin- en landbouw. Omdat imidacloprid in water oplosbaar is, spoelt het pesticide in grote hoeveelheden de bodem uit. Ook door lozingen bij kassen komt het gif in oppervlaktewater terecht. Voor insecten is imidacloprid een zenuwgif. Het bestrijdingsmiddel staat ter discussie nu er steeds meer aanwijzingen zijn dat het gebruik ervan samenhangt met de sterfte van bijenvolken.

Tot nu toe zijn de effecten van imidacloprid op waterinsecten en andere ongewervelden alleen op korte termijn onderzocht. De Utrechtse onderzoekers presenteren nu voor het eerst een meerjarige studie. Ze vergeleken metingen van imidacloprid in het oppervlaktewater over een periode van acht jaar met tellingen van waterinsecten in diezelfde tijdspanne. De meeste gegevens werden aangeleverd door waterschappen.

In wateren waar de strengste kwaliteitsnorm (13 miljardste gram imidacloprid per liter) overschreden wordt, kwam veel minder waterleven voor. Dat was voor de helft van alle 9.000 monsters afkomstig van 800 locaties het geval. Vooral soorten die lang in het water leven, zoals de larven van eendagsvliegen, dansmugjes en schietmotten, lijden onder verhoogde pesticide-concentraties.

Afgelopen maandag besloot de Europese Commissie het gebruik van drie pesticiden, waaronder imidacloprid, in te perken. Maar het verbod geldt alleen voor gewassen die aantrekkelijk zijn voor bijen, zoals maïs en koolzaad, zegt Jeroen van der Sluijs aan de telefoon. Van der Sluijs leidde het onderzoek. In de glastuinbouw, fruit- en bollenteelt mag imidacloprid nog gewoon gebruikt worden, legt hij uit. Van der Sluijs: “De acute bijensterfte is met dit verbod iets geholpen, maar voor de problemen in het water zet deze maatregel geen zoden aan de dijk.”