Samsom: 'Vond je het frustrerend?'

PvdA’ers willen niet dat illegalen strafbaar worden. Maar partijleider Samsom houdt eraan vast. „Pijnlijk”, vinden leden in Arnhem.

Op het moment dat Diederik Samsom gisteren binnenwandelde bij de buurtbarbecue in de Arnhemse volkswijk Klarendal, liep Natasha Elfrink op de PvdA-leider af – in haar hand een envelop.

Het waren briefjes van nieuwe PvdA-leden die zij, lokaal bestuurslid van de partij, de afgelopen maanden had geworven. Elfrink had hun uitgelegd dat in de partij de leden de baas zijn en de koers van de partij bepalen.

Het was voor deze nieuwe PvdA’ers dus moeilijk te begrijpen dat hun leider afgelopen zaterdag duidelijk maakte de leden te zullen negeren in een kwestie die voor veel PvdA’ers een principiële is. Elfrink had ze gezegd hun vragen over de waarde van hun lidmaatschap op papier te zetten, zodat zij die kon overdragen aan Samsom.

In de formatie besloot de PvdA om de strafbaarstelling van illegaliteit te accepteren. Afgelopen zaterdag besloot het partijcongres – dat een paar maanden eerder nog voor het regeerakkoord stemde – dat de PvdA-fractie het strafbaar maken van illegaliteit moest voorkomen. Maar Samsom weigert de eis van de leden „zomaar uit te voeren”.

De PvdA-leider was gisteren naar Arnhem afgereisd om daar de Dag van de Arbeid te vieren. Hij leek daar op zoek te zijn naar critici van zijn stellingname op het congres. De PvdA-leider vond er enkele, hoewel de meeste buurtbewoners andere zorgen wilden delen. Zoals over de oplopende werkloosheid, de eigen bijdrage in de zorg, de behandeling van veteranen of de hoge salarissen van bankiers.

PvdA-lid Aart van Cooten was ook op de barbecue afgekomen. Hij wilde het wel even over de illegalen hebben. Hij begreep de uitleg van Samsom dat hij niet zomaar van zijn afspraken met coalitiepartner VVD kon terugkomen, en wilde best geloven dat de PvdA in ruil daarvoor ook dingen had gekregen.

Samsom: „Vond je het frustrerend?”

Van Cooten: „Ja, en pijnlijk, zeker omdat het congres juist over de waarde van de ledendemocratie ging.”

Samsom: „Ik vind het ook onbevredigend. Daarom heb ik om een ledenraad gevraagd, zodat we verder kunnen discussiëren. Kom je ook?”

Van Cooten: „Kan er nog wat veranderen dan? Ik heb niet de indruk dat je dan een ander verhaal hebt.”

Samsom: „In een discussie is altijd ruimte, er ligt niks vast. Maar heb jij iets in je hoofd, hoe we het kunnen oplossen?”

Op die laatste vraag had Van Cooten geen antwoord.

Uit de manier waarop Samsom deze critici benaderde, bleek al met welke tactiek hij de onrust in de partij wil proberen te bezweren.

Hij zal de leden uitleggen dat het terugdraaien van de maatregelen zo goed als onmogelijk is, en dan alleen tegen hoge kosten voor de PvdA. Want, zo is zijn suggestie, de VVD zal dan weer allemaal dingen willen die bij PvdA’ers slecht vallen. Hij zal de leden eraan herinneren dat zijzelf nog voor het regeerakkoord waren waar deze maatregel in stond, en dus nu zichzelf tegenspreken. Hij zal ze uitdagen te zeggen wat ze bereid zijn op te geven, om ze zo te doordingen van het dilemma waarvoor hij staat.

Voor de PvdA-leider is het oplossen van de kwestie van groot belang. Het zijn immers juist dit soort principiële zaken die vervelend kunnen dooretteren.

Of het lukt? Van Cooten was in ieder geval niet overtuigd. Hij vreest dat Samsom op de ledenraad van 12 mei weer hetzelfde verhaal vertelt. „Hij doet niets met de uitspraak van het congres, dat is gewoon niet gepast.” Zo wekt Samsom in de ogen van dit PvdA-lid de indruk dat het toch een soort eenmanspartij is. „Samsom heeft op het congres een behoorlijke tik gekregen, en als er niets verandert, ontstaat er toch een soort tweespalt binnen de partij.”