Mysterieus duo The Knife werpt maskers af

CD Shaking The Habitual

‘Muziek is tegenwoordig vaak inhoudsloos’ zei zangeres Karin Dreijer Andersson, van het Zweedse duo The Knife, onlangs in een interview, ter verklaring van haar eigen muzikale ambitie. Want bij The Knife is muziek nooit inhoudsloos, het is een kunstvorm die wordt ingezet om ideeën over te brengen en verroeste principes los te wrikken. Geïnspireerd door de opstandige liedjes uit de jaren zeventig maken Dreijer Andersson (38) en haar broer Olof Dreijer (31), afkomstig uit Stockholm, nu een eigentijdse versie van de protestsong. Dat doen ze anders dan destijds: niet met gitaar en meezingmelodie, maar met duistere elektronica die het midden zoekt tussen punk en avant-garde.

The Knife wil het hebben over traditionele ideeën over gender, man-vrouwverhoudingen, het milieu, de verdeling van rijkdom, en het feit dat we ons steeds minder goed kunnen concentreren – alleen al daarom duurt de nieuwe cd, Shaking The Habitual, nu anderhalf uur. In de teksten komen hun ideeën op een omfloerste manier tot uiting: ‘Not a vagina, it's an option/ The cock had it coming’ zingt Andersson in Full Of Fire. Fracking Fluid Injection gaat over het boren naar schaliegas, zonder het direct te noemen - de klank van roestige jaknikkers geeft een hint.

Met de derde cd, Silent Shout (2006) drong The Knife door tot de toplaag van de avontuurlijke elektronische muziekscene, waar bijvoorbeeld ook Radiohead en James Blake thuis horen. Dit soort muzikanten probeert ‘de grens tussen vreemd en normaal uit te gummen’, zoals Olof Dreijer het noemt. In praktijk betekent het dat de kloof tussen akoestische en elektronische instrumenten wordt overbrugd, en dat de muzikanten een voorkeur hebben voor ongewone instrumenten.

In het geval van The Knife worden instrumenten zelf gemaakt door gebruiksvoorwerpen van een geluidselement te voorzien. Voor Shaking The Habitual, de eerste cd in zeven jaar, werden klanken voortgebracht door een beddenspiraal, of zo te horen, door een keukenrasp of een slingerende stofzuigerslang.

De muziek van The Knife heeft een basis van percussie; de elektronische xylofoon, de vervormde piano, de van synthetische bas - alles trilt, bonkt en ratelt. Zelfs de woordloze koorzang heeft een pulserende percussieve stijl. In nummers als A Cherry On Top of Full Of Fire doemt soms een dreigende wolk van strijkers op, om weer snel te worden verdrongen door een grillige gamelan of een klepperende geluid als eendengesnater. Het resultaat is een schonkig soort dance, aangevuurd door de hypnotiserend klinkende Karin Dreijer Andersson. Haar keelzang doet denken aan Oost-Europese volksmuziek, zoals de vrouwenstemmen in het Mystère des Voix Bulgare: tegendraadse noten worden monotoon aangehouden om dan af te ronden met een opgeluchte kreet. Soepel is het niet, de onrustige muziek van The Knife. Maar de nummers blijven prikkelen, al is het maar om te proberen een systeem in de chaos te ontdekken.

The Knife is geen alom bekende naam, maar hun muziek heeft zijn invloed achter de schermen. De avontuurlijke benadering van elektronische instrumenten was een inspiratie voor bands als M.I.A, The Dø, Purity Ring, en het nieuwe project van Thom Yorke, Atoms For Peace. Ook het podium-uiterlijk van Olof en Karin is bijzonder: met maskers of gezichtsbedekkende make-up. In het verleden waren optredens zeldzaam, de clubtournee was razendsnel uitverkocht, de aanhang was gretig na zeven jaar wachten.

Die zeven jaar was nodig om nieuwe ideeën voor hun muziek te ontwikkelen, zei Olof in een interview. Inmiddels verschijnen broer en zus zonder masker in het openbaar. Maar volgens Olof is het nog altijd niet mogelijk de echte Olof en Karin te leren kennen, want: ‘Achter het masker zit weer een nieuw masker’. The Knife blijft mysterieus.

Concerten: 6/5 Paradiso, A’dam; 16-18/8 Lowlands, Biddinghuizen.