Twee musea organiseren samen Turner-tentoonstelling in Nederland

Het schilderij 'Keelmen Heaving in Coals by Night' van Turner in de National Gallery in Londen. EPA / Andy Rain

Museum de Fundatie in Zwolle en Rijksmuseum Twenthe gaan in 2015 samen een grote tentoonstelling rond de negentiende-eeuwse Britse schilder William Turner (1775 1851) organiseren. Het wordt de eerste grote Turnertentoonstelling in Nederland sinds 1947. Dat zeggen de twee directeuren van de musea vandaag in een interview met NRC Handelsblad.

Turner is de populairste Britse kunstenaar. Wat Rembrandt is voor de Nederlanders, is Turner voor de Engelsen. In Nederland is De Fundatie het enige museum dat een schilderij van de kunstenaar uit de Romantiek in bezit heeft. Rijksmuseum Twenthe geldt als specialist in 18e- en 19e-eeuwse kunst.

Tate Britain, dat verreweg de grootste collectie Turners bezit, heeft zijn volledige medewerking aan de tentoonstelling toegezegd. Het Londense museum zal werken in bruikleen geven en tevens helpen bruiklenen uit andere collecties te regelen.

Turner maakte zes reizen naar Nederland

Voor het eerst zullen zes schetsboeken die Turner maakte tijdens reizen door Nederland te zien zijn. Turner maakte tussen 1802 en 1842 zes reizen naar Nederland. Tijdens zijn reizen maakte hij in potlood en aquarel schetsen, die hij terug in Engeland uitwerkte tot olieverfschilderijen. Turner heeft onder meer rond Dordrecht verbleven en schilderijen van het rivierlandschap daar gemaakt.

De twee musea zullen samen met de Universiteit van Utrecht onderzoek doen aan deze schetsboeken ten behoeve van Tate. Daarmee voltooien ze het onderzoek van de in 2009 overleden Leidse cultuurhistoricus Fred Bachrach.

Werk van Turner gekoppeld aan dat van andere schilders

In de tentoonstelling zullen Rijksmuseum Twenthe en De Fundatie werken van Turner koppelen aan schilderijen van zowel voorgangers als schilders na hem, tot aan werken van hedendaagse kunstenaars. Daarbij zullen de samenstellers vrij associëren welke werken een band hebben met het werk van Turner. “Het lijkt me prachtig om een Turner te koppelen aan een werk van Anselm Kiefer of Gerhard Richter”, zegt directeur Ralph Keuning van De Fundatie. In totaal zal het gaan om circa dertig werken van Turner en zestig van andere kunstenaars.

Het is voor het eerst dat de twee musea in het oosten van het land zo nauw met elkaar samenwerken bij een tentoonstelling. Dat valt op omdat bij de huidige discussies over het museumbestel een sterke nadruk ligt op de noodzaak van samenwerking tussen musea. Het is ook uniek dat twee musea gezamenlijk een tentoonstelling houden die tegelijkertijd op twee plaatsen te zien is.