Ex-havenbaas Scholten zwijgt over omkopingszaak

Na de nieuwe bewijzen van het OM dook in de strafzaak tegen zakenman Joep van den Nieuwenhuyzen gisteren ook ‘vriend’ Scholten op.

Scholten (links) arriveert bij de rechtbank om niets te zeggen. Rechts zijn advocaat. Foto Merlin Daleman

En of ze elkaar kennen. „U bent als getuige opgeroepen in de zaak Van den Nieuwenhuyzen, die kent u wel hè.”Droogjes begon de rechter gisteren het verhoor van de oud-directeur van de Rotterdamse haven Willem Scholten. Zakenman Joep van den Nieuwenhuyzen en Scholten waren goede vrienden. Maar bij vriendschap alleen bleef het volgens het Openbaar Ministerie (OM) niet.

Als justitie het bij het rechte eind heeft, mondde de vriendschap uit in een van de grootste ambtelijke omkopingszaken ooit. Scholten gaf als directeur van de haven tussen 2002 en 2004 ruim 180 miljoen euro aan garanties af voor bedrijven van het RDM-defensieconcern van Van den Nieuwenhuyzen. Dat alles in ruil voor 1,2 miljoen euro op zijn Zwitserse bankrekening en gebruik van het Antwerpse appartement van de zakenman, zo luidt de verdenking.

Scholten zelf werd eind 2010 veroordeeld voor gebruik van het appartement (en valsheid in geschrifte en oplichting van de gemeente Rotterdam). Het aannemen van 1,2 miljoen smeergeld achtte de rechtbank „niet overtuigend” bewezen. Dat zijn vriend Scholten überhaupt veroordeeld werd, vindt Van den Nieuwenhuyzen onbegrijpelijk. „Omkoping is te gek voor woorden.”

Net zoals Scholten in 2010, stelt de zakenman dat de 1,2 miljoen euro op de rekening van de havendirecteur bedoeld was voor de Egyptenaar Mohammed Silbaya. Hij moest als consultant de Egyptische overheid „op het hoogste niveau” warm maken voor de aankoop van onderzeeboten van RDM. Silbaya wilde zekerheid over zijn gage, Van den Nieuwenhuyzen wilde niet vooraf betalen en dus werd afgesproken om het geld te parkeren op de Zwitserse rekening van wederzijdse vriend Scholten.

Volgens justitie is dit verhaal er later bij verzonnen om de omkoping te maskeren. Tijdens de laatste drie zittingsdagen presenteerde het daarvoor verschillende (deels nieuwe) aanwijzingen. Zo vermeldt de overeenkomst tussen Silbaya en Van den Nieuwenhuyzen niets over het parkeren van geld op de rekening van Scholten. Ook gaf Scholten een kennis een volmacht het geld van zijn Zwitserse rekening te verdelen over zijn gezin en vriendin (en dus niet Silbaya), mocht hem iets overkomen. Bovendien is de rekening toen de garanties uitkwamen opgeheven met het verzoek alles te „vernietigen”, en gaf Scholten bijna twee ton van het geparkeerde geld zelf uit.

Van den Nieuwenhuyzen droeg op zijn beurt nieuwe stukken aan om te bewijzen dat het verwijt van omkoping onzin is. Scholten zat helemaal niet gratis in zijn appartement in Antwerpen, hij begeleidde de bouw en betaalde de energienota’s. Met het tonen van een brief aan de Egyptische veldmaarschalk Tantawi en een planning van RDM liet hij zien dat het verhaal over Silbaya en de levering van duikboten helemaal niet verzonnen is. En met onder meer een brief van minister Van Aartsen ondersteunde hij zijn verweer dat hij de garanties van Scholten kreeg als compensatie voor het afblazen van de verkoop van duikboten aan Taiwan. Door vergeldingsacties van China zou die miljardenorder voor enorme economische schade voor de haven zorgen.

Het OM kwam de afgelopen twee weken juist met bewijsstukken die moesten aantonen dat het geld dat de 1,2 miljoen die via Scholten naar Silbaya werd overgemaakt uiteindelijk weer bij Scholten terechtkwam. Zo was al bekend dat de Egyptenaar het huis van de oud-havendirecteur in Frankrijk (hij woont er nog steeds) voor vijf ton kocht en vervolgens weer terugverhuurde.

Uit nieuw onderzoek naar de geldstromen van Silbaya blijkt dat hij 175.000 euro heeft overgemaakt aan Scholtens vriend Roland Seidel – bedoeld voor de bouw van een huis ter waarde van 225.000 euro voor Scholten op het Zuid-Afrikaanse landgoed van Seidel. Opvallend genoeg is ook 50.000 euro van de Zwitserse rekening van Van den Nieuwenhuyzen naar Seidel overgeboekt. Precies de ontbrekende som van het huis. „Geen idee” waarom dat gebeurde, reageerde de zakenman.

Het OM vermoedt ook dat 667.000 van de 1,2 miljoen euro afkomstig is van het Chinese Hutchison – het moederbedrijf van het Rotterdamse terminalbedrijf ECT. Twee dagen vóór Van den Nieuwenhuyzen dit bedrag aan Scholten overmaakte kreeg RDM exact 667.000 bijgeschreven.

Er waren dus nogal wat vragen die het OM de oud-havendirecteur gisteren wilde stellen. Maar Scholten zei niks. “Meneer de officier, ik beroep me op mijn verschoningsrecht”, antwoordde hij steevast. Binnenkort dient het hoger beroep van zijn eigen strafzaak en antwoorden zou nadelig voor die zaak kunnen uitpakken. Binnen het uur liep Scholten dus weer de rechtszaal uit. „Tot ziens”, klonk het zacht in het luchtledige.