Een zoekmachine die je juist níet laat zoeken

Google Now, de online assistent van Google, zit niet alleen in Android smartphones. Ook de iPhone en Google Glass krijgen kennis op maat.

„Uit je profiel blijkt dat je vaak googelt op ‘FC Twente’. Je wilt vast weten wanneer die club speelt en wat de uitslag is.” Of: „Je reist wel regelmatig tussen Amsterdam en Nijmegen. Waarschijnlijk is daar je woonplaats en daar je werk?”

Zo trekt Google Now conclusies op basis van de dingen die je doet met Google-diensten als Gmail, Maps en de online agenda. Het resultaat is een zoekmachine die voorkomt dat je hoeft te zoeken – door informatie op maat te presenteren, op het juiste moment en op de juiste plek.

Vergeet googlen anno 1998. Vergeet de webpagina met een venster waarin je een zoekterm intypt en een blauw linkje uit een lijst selecteert. Zoeken in het mobiele tijdperk betekent: een sterk versimpelde interface – kaarten met een rijtje gegevens – en zoekopdrachten die je met de stem dicteert. Resultaten worden opgelepeld uit een persoonlijk zoekprofiel.

De digitale assistent Google Now is sinds vorig jaar te vinden op elke nieuwe Android-telefoon (zie kaders). Vanaf deze week kunnen ook gebruikers van de Apple iPhone Google Now gebruiken. Het is een rechtstreekse concurrent voor de digitale assistent van Apple, Siri.

Siri is nog altijd niet beschikbaar in het Nederlands. Google Now werkt hier wel, maar is nog niet zo compleet als in de VS. Er zijn meer beperkingen: op Android-telefoons kun je Now altijd oproepen met één simpele veegbeweging, op een iPhone werkt het alleen binnen de aparte Google Search-app.

Waarom geeft Google zijn meest geavanceerde zoektechnologie weg aan concurrent Apple? Hoewel Android het meest gebruikte mobiele besturingssysteem is, zorgen iPhones en iPads voor de grootste mobiele advertentie-inkomsten van Google.

Google betaalt Apple om de standaard zoekmachine te zijn in de mobiele browser. Als Apple-klanten massaal overstappen op Google Now en de Google Search-app, hoeft dat niet meer.

De grote partijen op de smartphonemarkt schieten wel vaker onder elkaars duiven. Google overkwam hetzelfde toen concurrent Facebook laatst Facebook Home presenteerde. Die software tovert een Android-telefoon om in een Facebook-gadget. Alle Google-apps verdwijnen in Facebook Home naar het tweede plan. Google promoot juist zijn eigen apps in Android, om gebruikers binnen het eigen ‘ecosysteem’ te behouden. Dat systeem is een stuk interessanter geworden sinds Google in het voorjaar van 2012 alle klantgegevens van diensten als YouTube, zoekmachine en Gmail achter de schermen heeft gekoppeld.

Google Now is de eerste stap om die nieuwe berg gebruikersgegevens in iets tastbaars om te zetten. Tenminste, als je daarvoor toestemming geeft. Wie de kriebels krijgt bij de gedachte dat Google z’n mail, agenda, zoekgeschiedenis en surfgedrag doorspit, kan beter bedanken. Dat geldt ook als je er niet op vertrouwt dat zo’n geautomatiseerde dienst je de juiste adviezen geeft.

‘Now’ toont Googles visie op de toekomst. De bedieningsmenu’s van Glass, de futuristische projectorbril die Google inmiddels heeft doorgeschoven naar 2014, lijken als twee druppels water op de kaarten die in Google Now gebruikt worden. Het zijn hapklare brokken informatie, gepresenteerd in sterk versimpelde vorm, cards in Google-jargon.

Nu een paar honderd mensen met een testversie van Glass rondlopen, verschijnen video’s die meer tonen hoe de computerbril werkt. De menu’s moeten zo eenvoudig zijn om ze te kunnen bedienen met stem, aanrakingen en een hoofdknik.

Het roept visioenen op uit de sciencefictionfilm The Terminator (1984). Robotmens Arnold Schwarzenegger draagt een computerbril die is verbonden met extra sensoren en een alwetende database die informatie op maat levert: Google Now met een Oostenrijks accent.

Schwarzenegger gebruikt zijn bril vooral om effectief dood en verderf te zaaien. Het ergste wat Google Glass kan doen is de mensheid opzadelen met een nieuwe generatie bebrilde betweters, compleet met advertenties in hun rechterooghoek. En natuurlijk al die pijnlijke foto’s en video’s die stiekem met Google Glass gemaakt worden.

Futurologen denken dat Glass de opmaat is voor een nieuwe mix tussen mens en machine. Maar hoe vernuftig Glass ook in elkaar steekt (headset, miniprojector, pc en accu in één brillenpoot), de werkelijke revolutie is het toevoegen van de juiste informatie op het juiste moment. Een extra laag bovenop de werkelijkheid, gebracht door een zoekmachine die jou beter kent dan jij jezelf. Je kan het zelfs omdraaien: Glass kan alleen slagen als Google Now slaagt. Anders is het niets meer dan een dure bril die afleidt in plaats van verrijkt.