Christiaan Weijts Symbolisch protest tegen symbolische wet

Onlangs stond ik ’s avonds laat in een tram waar een jonge vrouw, netjes ingezwachteld in hoofddoeken en andere gewaden, geen kaartje had, en ook geen paspoort kon tonen. „Dan mag u mee naar het bureau komen”, zei de tramconducteur, op de montere toon van een ober die een gast naar een tafeltje begeleidt. „Waar u in elk geval een stevige boete wacht wegens niet kunnen tonen ID.”

Met een krakende portofoon bereidde hij alle betrokken partijen voor op de komst van de gesluierde dame, die nergens op reageerde, als een non die de stiltegelofte had afgelegd.

Een stevige boete. Ik moest denken aan de discussie over de strafbaarstelling van illegaliteit. Was die met die boete voor het niet tonen van een ‘ID’ niet allang strafbaar? Goed, de hoogte van de boete verschilt, maar principieel komt het op hetzelfde neer. Wie geen papieren heeft, is in dit land al jarenlang in overtreding.

Een overweldigende meerderheid richtte zich op het PvdA-congres afgelopen zondag tegen de strafbaarstelling van illegalen. Het was vooral een symbolisch protest, tegen een symbolische wet, want heel veel zal er in de praktijk niet veranderen. De strafbare illegaal en de onschuldige illegaal zitten in dezelfde uitzetcentra, tentenkampen en kerken, en zullen vroeg of laat ons land verlaten.

De protesterende PvdA’ers wilden vooral uiting geven aan hun hoogstaande moraal (‘geen mens is illegaal’) en hun emotionele verontwaardiging. Het ging om principes: die raken in de praktijk altijd maar een handjevol mensen (boerka, weigerambtenaar…), maar beroeren een menigte.

Samsoms beslissing om het congres te negeren, en daarmee te degraderen van democratisch orgaan tot therapeutisch zelfhulpgroepje dat de eigen politiek-correctheid mocht uitschreeuwen, was op zichzelf juist en zijn argumenten waren uiterst valide: afspraak is afspraak, als je wat te zeiken had, had je er destijds maar niet mee in moeten stemmen.

Erg tactisch was dat echter niet. Op emoties reageren met feiten en cijfers is nooit effectief. De moreel verontwaardigde menigte heeft maling aan feiten en cijfers. Samsom zal de emotie met emotie moeten neutraliseren.

Net toen de conducteur de vrouw mee wilde nemen, ontstond er bij de halte waar we waren gestopt een ruzietje. „Wacht”, zei de conducteur in z’n portofoon. „Ik laat deze lopen want ik krijg nu een code 60.” (Code 60 is een vechtpartijtje, heb ik inmiddels geleerd, al verklap ik hiermee het geheimtaaltje van de trampolitie.)

De conducteur stapte uit, de tram reed door, en de gesluierde vrouw ging zwijgend zitten.

Goede beslissing van die man. Er zijn belangrijkere incidenten om je druk over te maken.

Christiaan Weijts is schrijver. Op deze plek schrijft hij elke donderdag over de actualiteit.