Vormvaste virushorror beklijft

Beschrijf virussen als smokkelaars en waterstof als meisjes op zomerkamp. Dan blijft de les beter hangen, zegt leraar Tyler DeWitt.

Tyler DeWitt vertelt zijn leerlingen graag een horrorverhaal over de besmetting van een bacterie door een virus. „Het virus smokkelt zijn DNA de bacterie in, zodat de bacterie daar kopieën van gaat maken. Als je een bacterie bent, is dat je ergste nachtmerrie. Maar als virus denk je dan: wij zijn gaaf!”

In een recente TEDx-lezing toont hij de tekst uit het lesboek: „replicatie van bacteriofagen wordt geïnitieerd door de introductie van virale nucleïnezuren in een bacterie.” En hij laat zien hoe een humorloze redacteur zijn spannende versie kan corrigeren tot het volledige en correcte alternatief, dat niet meer interessant of begrijpelijk is.

Ook voor zijn TEDx-publiek verpakt DeWitt zijn informatie in een verhaal: in eerste instantie probeerde hij zijn klas de versie uit het boek over te brengen. Hij stuitte op een muur van onverschilligheid, probeerde in wanhoop iets anders en ontdekte de kracht van het verhaal.

DeWitt is bezig te promoveren op een proefschrift over uitwisseling van erfelijk materiaal tussen bacteriën. Dat proces speelt een rol bij het ontstaan van resistentie tegen antibiotica. Als student stond hij voor de klas om biologie, scheikunde en Engels te geven. Sinds 2007 vult hij een kanaal op YouTube met lessen scheikunde. „Daar heb ik voor gekozen omdat scheikunde een groter struikelblok is dan biologie.” Meer dan 130 video’s staan daar al, van de wet van Boyle tot de verklaring van het Periodiek Systeem.

„Voor de klas kon ik de stof meestal goed uitleggen. Maar als de leerlingen huiswerk maakten, wisten ze vaak niet meer hoe ik het had verteld. Ik wilde mezelf in een digitale fles stoppen die ze konden openmaken als dat nodig was.”

DeWitts videos zijn vormvast. Op een tafel creëert hij al pratend animaties door te schuiven met stukken papier met viltstifttekeningen. Een camera recht boven de tafel neemt op wat hij doet en dat vormt de hoofdmoot van het beeld. DeWitts pratende hoofd is rechtsboven te zien. „In de commentaren zeggen veel studenten dat de les met mijn hoofd erbij meer persoonlijk lijkt, alsof ze met me aan tafel zitten. ”

Een goed voorbeeld is zijn les over de brandstofcel. Hij vergelijkt de moleculen van de brandstof (bijvoorbeeld waterstof) en die van zuurstof met jongens en meisjes die tijdens een zomerkamp verschillende campings of slaapzalen bevolken, en koste wat kost bij elkaar willen komen. Om de spanning niet te bederven verklappen we niet hoe het afloopt – wel dat DeWitt vaak hoort van 10-jarigen dat ze nu snappen hoe een brandstofcel werkt.

De video is te zien op nrc.nl/wetenschap