PvdA heeft mandaat van kiezers, niet leden

Als alle leden van de partij op 12 september van het vorig jaar op de PvdA hebben gestemd, hebben zij haar samen nog niet één zetel bezorgd. Volgens het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen telt de PvdA 55.564 leden. De kiesdeler bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2012 bedroeg 62.829 stemmen.

De PvdA heeft haar 38 zetels te danken aan de 2.340.750 kiezers die hun stem op deze partij uitbrachten. Het is goed om dat te beseffen nu het partijcongres zaterdag een motie aannam, waarin de strafbaarstelling van illegaliteit werd afgewezen. Dit voorstel staat in het regeerakkoord op initiatief van coalitiegenoot VVD.

Het is een onzalig plan, zoals eerder betoogd. Waarom de VVD daar zo aan vasthoudt, is een goede vraag. Deze partij zou zich moeten afvragen of dit standpunt strookt met haar liberale beginselen waarvoor de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens de grondslag vormt. Artikel 6 van deze VN-verklaring zegt: „Een ieder heeft, waar hij zich ook bevindt, het recht als persoon erkend te worden voor de wet.” Artikel 14 meldt: „Een ieder heeft het recht om in andere landen asiel te zoeken en te genieten tegen vervolging.”

Bovendien is het maar de vraag of strafbaarstelling van illegaliteit de beoogde afschrikkende werking heeft. Tenminste, dat zei de verantwoordelijke staatssecretaris, de VVD’er Fred Teeven (Veiligheid en Justitie), vorige week zelf in het blad Wordt Vervolgd van Amnesty International. „We weten dat niet”, aldus Teeven, die het „verrassend” vindt dat het voorstel in het regeerakkoord staat. „Maar we hebben vaker maatregelen ingevoerd zonder te weten of ze werken.” Ook dat zou de VVD, die zich altijd sterk zegt te maken voor minder regels, te denken moeten geven.

Maar toch: het staat in het regeerakkoord, waarvoor PvdA-leider Diederik Samsom, en met hem de Tweede Kamerfractie en de bewindslieden van de partij, hebben getekend. Dat het partijbestuur en de fractie zaterdag de uitspraak van het congres, met veel publiekelijk geëtaleerde pijn in het hart, naast zich neerlegden, was dus niet verrassend. Maar het zit Samsom wel dwars. Op zijn initiatief is er op 12 mei een extra ledenraad van de PvdA, waarin hij nader verantwoording zal afleggen.

Zeker, het is een dilemma voor een partij, die juist zaterdag de versterking van de ledendemocratie op haar congresagenda had staan en eerder een voorzitter koos, Hans Spekman, die beloofde zich sterk te maken voor meer invloed van de leden.

Niettemin: de Kamerfractie stemt straks, zoals het in de wet staat, „zonder last”. In het besef dat niet de leden haar een mandaat hebben gegeven, maar de kiezers.