Kranten: monarchie springlevend, progressieve nieuwe koning

De Nederlandse dagbladen pakken fors uit met de troonswisseling. Foto ANP / Evert Elzinga

De ochtendbladen pakken vanmorgen nog flink uit met de troonswisseling van gisteren. De kranten zijn positief over de ordelijk verlopen dag en slaan een optimistische, verwachtingsvolle toon aan over het koningschap Willem-Alexander.

Telegraaf: nieuw tijdperk

Voor De Telegraaf is vandaag afgezien van de troonswisseling vrijwel geen ander nieuws. Behalve een paar pagina’s achterin met financiële berichten en een sportpagina gaat de hele krant over de inhuldiging. De krant kopt ‘Leve de koning! Inhuldiging luidt nieuw tijdperk in’. De koppen van de overige berichten zijn allemaal even positief. In het midden van het eerste katern vult een foto van het koningspaar met het gezin de volledige spread.

De binnenpagina van De Telegraaf vandaag is bijna een poster. Foto NRC / Anouk Eigenraam

In het hoofdcommentaar schrijft de krant dat de wijze waarop de inhuldiging gevierd is, erop wijst dat de monarchie nog springlevend is in Nederland. Ook vindt de krant dat Willem-Alexander zich door zijn intensieve voorbereiding heeft ontwikkeld tot een “behendig netwerker met een sociale antenne”. Dat is bemoedigend:

“De nieuwe monarch is ervan doordrongen dat het koningschap geen vanzelfsprekend draagvlak heeft door aanspraken of ergelijk gezag, maar slechts wordt afgedwongen door de onvoorwaardelijke wil om de gemeenschap te dienen.”

De krant wijst er nog op dat de nieuwe vorst aantreedt in een periode van economische tegenwind waarbij de broekriem moet worden aangehaald en “niet ieder probleem meer met geld kan worden afgekocht”. Voor het koningspaar is dan ook een belangrijke rol weggelegd om een eind te maken aan het onderlinge wantrouwen en de fragmentatie van de samenleving, constateert de krant.

AD: monarchie springlevend

Ook het Algemeen Dagblad constateert in het commentaar dat de monarchie nog ‘springlevend’ is.’Nieuw tijdperk’ kopt ook het AD, en op de binnenpagina: ‘Het is volbracht, nu is het aan Willem-Alexander’. Achttien pagina’s beslaat de berichtgeving over de troonswisseling. De krant heeft lof voor het feit dat Beatrix de monarchie een nieuwe eeuw heeft binnengeloodst “met behoud van populariteit van een eeuwenoud instituut in een samenleving die razendsnel verandert: een prestatie van formaat”.

Maar volgens de krant was het wel tijd voor een generatiewisseling; na de zakelijke stijl van Beatrix heeft Nederland behoefte aan een minder afstandelijk koningschap:

“Na de eeuwwisseling laat dat koningschap, waarin het nationale moederschap wordt gezien als een plicht, zich soms moeilijk verenigen met het opkomend populisme, met de emotie gedreven samenleving.”

Wel moet de nieuwe koning ervoor oppassen dat hij zich niet al te kwetsbaar opstelt; enige afstand is nodig om gezag te kunnen blijven behouden.

Volkskrant: andere troonswisseling dan 1980

De Volkskrant kopt eenvoudig ‘Mensenkoning’ op de voorpagina en wijdt vijftien pagina’s aan de troonswisseling. In het hoofdcommentaar vergelijkt de krant de troonswisseling met die van 1980. De conclusie: het was een heel andere troonswisseling dan toen. De koningin deed volgens de krant afstand van de troon op een manier die geheel in lijn was met haar koningschap:

“Nadat ze haar onderdanen eerder had vergast op een kort college staatsrecht, onthield ze hen nu de tranen waarop ze zo hadden gehoopt. Vluchtige populariteit was niet haar kompas, zoals Willem-Alexander na zijn inhuldiging terecht vaststelde.”

De krant wijst er ook op dat met de abdicatie de majesteitelijkheid van het koningschap verdwijnt omdat Willem-Alexander duidelijk een andere stijl heeft.

Trouw: progressieve koning

Ook Trouw heeft aandacht voor dat aspect. ‘Troonswisseling vol vertrouwen’ schrijft de krant, die in totaal achttien pagina’s aan de dag van gisteren wijdt. Het commentaar heeft de kop ‘De nieuwe koning kan een progressieve kracht in de samenleving worden’. Volgens de krant zal Willem-Alexander vooral een ‘maatschappelijke koning’ worden en krijgt het koningschap een andere invulling:

“Waar vertrouwen bij Beatrix een thema was van alle tijden, was het in de rede van Willem-Alexander een actueel, economisch thema. Zijn perspectief reikt verder dan de dag van morgen en verder dan de landsgrenzen. Willem-Alexander is, als bekend, professioneel begaan met duurzame ontwikkeling, en zal dat blijven. En zijn verwijzing naar ons aller verantwoordelijkheid voor het lot van de aarde is meer dan welkom in een land dat meer en meer in zichzelf gekeerd raakt.”

Screenshot van cover van de nrc.next vanmorgen.

nrc.next: meer dan een lintjesknipper

In de nrc.next schrijft columnist Bas Heijne dat Willem-Alexander in zijn rede de taakopvatting bijna als een ‘medicijn’ voorstelde. Waar het aan vertrouwen tussen overheid en burger ontbreekt, waar de politiek ‘miskleunt’, kan de monarchie een verbindende rol spelen. Maar Heijne twijfelt of de koning deze ‘grote woorden’ kan waarmaken:

“Wie een morele kracht in de samenleving wil zijn, moet niet bang zijn om morele keuzes te maken en posities in te nemen (wat, sorry Mark Rutte, onherroepelijk controverse met zich meebrengt). Waarschijnlijk bedoelde de nieuwe koning dat toen hij zei dat hij weliswaar geen politieke verantwoordelijkheid draagt, maar wel persoonlijke verantwoordelijkheid. ‘Anders zou de eed die ik straks afleg betekenisloos zijn.’ Dat zijn geen woorden van een man die zich erbij neerlegt een lintjesknipper te zijn.”

FD: Amsterdam verdient een pluim

Het Financieele Dagblad, dat een bescheiden vijf pagina’s aan de abdicatie wijdt, vindt dat Amsterdam tevreden kan terugkijken op een vlekkeloos verlopen dag. De stad gaf opnieuw haar visitekaartje af, schrijft de krant in het commentaar:

“De houding van ‘de republiek Amsterdam’ ten opzichte van het Koninklijk Huis is ambivalent. Een warme Oranjeliefde en sterk anti-Oranjesentiment voeren afwisselend de boventoon. Zoals wel vaker in monarchieën, vormen vorstenhuis en hoofdstad een rivaliserend paar: twee machtscentra die tot elkaar zijn veroordeeld.”