'Knoeien met kilometertellers kost 150 miljoen'

◯ Waar ◯ Grotendeels waar ◯ Half waar ◯ Grotendeels  onwaar ◯ Onwaar

De aanleiding

Vanaf 2014 mag er officieel niet meer worden geknoeid met kilometertellers. Vorige week stemde de Tweede Kamer in met een wetsvoorstel hierover. In een ANP-bericht over het verbod op onder meer nu.nl, trouw.nl en telegraaf.nl stond dat het knoeien met kilometertellers Nederlanders flink wat kost: „Fraude met kilometertellers kost consumenten jaarlijks 150 miljoen euro.” Hoe komen ze bij zo’n bedrag, vroegen wij ons af. En klopt het?

Waar is het op gebaseerd?

Het bedrag wordt ook gehanteerd door de indieners van het wetsvoorstel en is afkomstig van de Nationale Auto Pas (NAP), een initiatief van de BOVAG, ANWB, RAI Vereniging en de VNA. Deze stichting verzamelt kilometerstanden van motorvoertuigen zodat autobedrijven en consumenten kunnen zien of er geknoeid is met de kilometerstand. Bij elke APK-keuring, reparatie of wanneer een auto van eigenaar wisselt, geeft een monteur de kilometerstand door. In de NAP-database staan nu 9,2 miljoen motorvoertuigen. Hieruit blijkt dat bij 5 procent van de voertuigen een ‘trendbreuk’ is: er kwam op een later moment een lagere kilometerstand binnen dan op een eerder moment. Om vervolgens op het bedrag van 150 miljoen euro te komen, bekeek de NAP de extra onderhoudskosten en de lagere dag- of inruilwaarde die deze 5 procent auto’s gemiddeld krijgen.

En, klopt het?

De 5 procent uit de database zijn gebruikte auto’s waarvan de NAP zeker weet dat ermee geknoeid is – bij 12 procent van de auto’s wordt bedrog vermoed. Maar lang niet altijd komt het bedrog uit. Als een auto bijvoorbeeld vanuit het buitenland wordt geïmporteerd, dan zijn er meestal geen kilometerstanden uit het verleden bekend. Of de teller wordt niet zo veel teruggedraaid, waardoor er geen ‘trendbreuk’ uit de database van de NAP blijkt. De 5 procent, en de 150 miljoen euro die daaruit voortvloeit, is dus conservatief gesteld, zegt Martin Huisman van NAP. „Het precieze percentage ligt vermoedelijk hoger.”

Hoeveel hoger dan? Om hierachter te komen is het vooral belangrijk te weten bij hoeveel geïmporteerde voertuigen er geknoeid is. Het is extra verleidelijk om vlak voor het importeren te knoeien met de kilometerteller, want het bedrog is amper te achterhalen omdat Europese landen (nog) geen kilometertellergegevens met elkaar delen.

Duitsland is een van de belangrijkste importlanden voor motorvoertuigen. De NAP zou heel graag kilometerstanden uit Duitsland krijgen, zodat de auto’s vanaf het begin gevolgd kunnen worden in de database. „Wij hebben een proef gehouden in een Duitse deelstaat waaruit bleek dat er met 30 procent van de auto’s die geïmporteerd werden geknoeid was”, vertelt Huisman. De ADAC, de Duitse ANWB, houdt aan dat met 1 op de 3 Duitse tweedehands auto’s geknoeid is. Dit is zo veel, omdat in Duitsland geen database met kilometerstanden wordt bijgehouden. Als het al gebeurt, wordt het in boekjes genoteerd. Maar zo’n boekje is snel vervalst. Deze percentages uit Duitsland zijn niet zomaar op alle geïmporteerde auto’s te leggen, maar het geeft wel aan dat het percentage geïmporteerde auto’s waarmee geknoeid is vermoedelijk hoog ligt. Hoe hoog precies is niet goed te achterhalen.

In opdracht van Car-Pass, de Belgische variant van de Nederlandse Auto Pas, deed Michiel van Roon van adviesbureau Used Car Management in 2010 onderzoek naar kilometerfraude in een internationaal perspectief. Monteurs en andere ervaringsdeskundigen gaven in hun onderzoek aan dat zij vermoeden dat met zo’n tien procent van de gebruikte auto’s in Nederland is geknoeid. Vooral bij jonge auto’s, tussen de 2 en 4 jaar oud, is het terugdraaien lucratief en gebeurt het ook vaak, vertelt Van Roon. Van Roon heeft in zijn rapport met een hoog en laag fraudescenario gerekend. In het conservatieve scenario schatten zij dat de schade – net als bij de NAP berekend op basis van hogere reparatiekosten en lagere (inruil)waarde die leasebedrijven en veilingen rapporteren – rond de 200 miljoen euro per jaar ligt. Volgens het ruimere scenario zouden de kosten rond de 390 miljoen euro liggen. Voor Europa als geheel verwacht het rapport dat de extra kosten tussen de 5,6 en 9,5 miljard euro per jaar liggen.

Op diverse nieuwswebsites stond eind vorige week dat er een verbod komt op het terugdraaien van kilometertellers. In het bericht werd beweerd dat de fraude met kilometertellers consumenten 150 miljoen euro per jaar kost. Dit bedrag is afkomstig van de Nationale Auto Pas. Het is een hele conservatieve schatting, gebaseerd op het percentage auto’s waar daadwerkelijk fraude is aangetroffen. Maar fraude komt niet altijd uit, zeker bij geïmporteerde auto’s is het moeilijk fraude te achterhalen. Ander onderzoek, dat een laag en een hoog scenario hanteert, berekende dat in Nederland de extra kosten door kilometertellerfraude tussen de 200 en 390 miljoen euro per jaar liggen. De kosten zijn dus minimaal 150 miljoen euro per jaar, maar hoogstwaarschijnlijk hoger. Wij beoordelen deze stelling daarom als grotendeels waar.

Ook een bewering langs zien komen die je wil laten checken? Mail je suggestie naar nextcheckt@nrc.nl of tip de redactie via Twitter met de hashtag #nextcheckt.