Justitie speelt dubieuze rol in Madrileens toneelstuk

Het proces tegen de Spaanse dopingarts Fuentes heeft weinig opgehelderd. Bewijzen van bloeddoping verdwijnen in het riool.

En toen gebeurde er niets. Alweer niet. De Spaanse rechter sloot gisteren het dossier van Operación Puerto – de zaak die als een bom onder de sportwereld lag, maar nooit afging. De betrokkenen liepen de rechtszaal uit, de zakken bloed worden door de wc gespoeld, en de sporters die gebruik maakten van de diensten van dopingarts Eufemiano Fuentes blijven ongemoeid.

Zeven jaar geleden viel de Spaanse politie in Madrid de appartementen binnen van Fuentes. Ze vonden meer dan tweehonderd ingevroren bloedzakken, dopingproducten en honderden pagina’s met aantekeningen over wie wat en hoe gebruikte. Het had de basis kunnen – en moeten – zijn voor een diepgravend onderzoek naar doping in de (Spaanse) sport.

Maar dat werd het niet.

Operación Puerto roept oneindig veel vragen op, maar levert geen antwoorden. De Spaanse justitie, politie en politiek hebben de voortgang gefrustreerd vanaf het moment dat duidelijk werd wat de impact van het ontrafelen van het dopingnetwerk zou zijn. De politieactiviteiten in het onderzoek zijn gestopt terwijl er nog meer dan genoeg losse eindjes waren. Er zijn namen van betrokkenen weggestreept uit officiële documenten en de Spaanse autoriteiten hebben vanaf dag één geweigerd belastende informatie te delen met de autoriteiten in andere landen, anti-dopingorganisaties en sportbonden.

Fuentes zelf heeft meerdere malen aangegeven dat hij sporters behandelde uit verschillende sporten: tennis, voetbal, boksen, hardlopen, wielrennen. Maar slechts een handvol (vooral buitenlandse) wielrenners werd gestraft voor hun betrokkenheid. En dat de Spaanse wielervedette Alejandro Valverde (codenaam op zijn bloedzakken: Valv.Piti) uiteindelijk werd geschorst, was slechts te danken aan de onoplettendheid van een invalrechter, die tijdens de vakantie van een andere rechter Valverdes dossier opstuurde naar het Italiaanse anti-dopingbureau Coni.

Het proces dat de afgelopen maanden plaatsvond in Madrid had veel weg van een toneelstuk. Het scenario leek van tevoren al vast te liggen. Eén keer dreigde Fuentes de deksel van de doos van Pandora te openen, toen hij zich liet ontvallen dat hij de namen van alle betrokken sporters zo kon opdreunen, maar dat werd hem door rechter Santamaria verboden.

Slechts enkele van de opgeroepen getuigen – zoals Tyler Hamilton, Jörg Jaksche en Jesús Manzano – lieten het achterste van hun tong zijn. Veel anderen draaiden om de waarheid heen, of logen – sommigen van hen geven dat off the record en achter de schermen ook gewoon toe.

Neem nu de getuigenis van Marcos Serrano (codenaam: Alcalde), die in de Giro d’Italia van 2006 midden in de nacht met bloedvergiftiging moest worden opgenomen in het ziekenhuis, en wiens vrouw naar Fuentes belde toen hij in kritieke toestand lag omdat de doktoren niet wisten wat er met Serrano aan de hand was. Die vertelde onder ede doodleuk dat hij een virusje had, en dat zijn vrouw Fuentes had gebeld voor zijn kennis van de Italiaanse taal.

Of neem Angel Vicioso (codenaam: VCS), die onderdook omdat hij niet wilde getuigen – en later, toen hij alsnog gevonden werd, verklaarde dat hij twee weken lang zonder zijn vrouw van tevoren in te lichten aan het trainen was in Andorra, zonder telefoon, internet of brievenbus.

De advocaten van de eisende partijen – waaronder die van het Wada, het Coni en de UCI en de Spaanse wielerfederatie – waren tijdens de getuigenverhoren soms de wanhoop nabij. Hoeveel documenten ze ook toonden, hoe vaak de getuigen ook draaiden en stotterden – ze schoten er niets mee op. Niemand brak. Ivan Basso (codenaam: Birillo) vertelde dat hij alleen in 2005 bloed had afgegeven, en dat er nooit een bloedzak bij hem opnieuw was geïnjecteerd – ook al bleek uit de administratie van Fuentes zelf dat Basso sinds 2002 ieder jaar bloed liet aftappen en injecteren in grote hoeveelheden. Maar toen hij daarmee werd geconfronteerd, verschool hij zich achter zijn gebrekkige geheugen. Dat geheugen speelde overigens ook Joseba Beloki en David Etxebarria parten toen ze lastige vragen kregen.

De Spaanse rechter verbood gisteren het DNA-materiaal van de bloedzakken te vergelijken met het bloed van sporters, ook dat van de betrokkenen die er zelf toestemming voor hadden gegeven. Ze verordonneerde dat de 211 bloedzakken, toebehorend aan 35 sporters, vernietigd dienden te worden. En zo verdwijnt een deel van het bewijs straks in het riool.

Het is symbolisch voor het hele dossier. De waarheid van Fuentes’ dopingnetwerk is weggeveegd naar een plek waar niemand het kan zien. In plaats daarvan ligt er nu een hobbel onder het Spaanse tapijt waar de rest van de wereld tot in lengte van dagen over blijft struikelen.