Het gaat toch echt weer iets slechter

Politici zeggen: de economie gaat snel weer groeien. De cijfers wijzen nu alleen wel de andere kant op.

Nederland, Rotterdam, 8 februari 2013, kavels te koop, " bouw uw droomvilla " Park 16hoven nog heel veel onverkochte kavels te koop Nieuwbouwwijk De Allee in Park 16Hoven Rotterdam ( vlak naast vliegveld Rotterdam The Hague airport ) Rotterdams nieuwste woonwijk / huizenprijzen kopen huis woningmarkt huizenmarkt / huizenprijzen kopen huis woningmarkt huizenmarkt bouwproject nieuwbouwproject woningaanbod nieuwbouw kopers kopen koper Foto; Peter Hilz

Hangt er een historisch dieptepunt boven de markt? Met spanning wordt uitgekeken naar het rentebesluit van de Europese Centrale Bank morgen. Mocht de raad van gouverneurs besluiten de belangrijkste rentevoet te verlagen, dan wordt dat het laagste tarief in de geschiedenis van de euro. De hoop is dat dit de economie van de eurozone kan stimuleren. Maar er is ook twijfel of dat wel zal lukken.

De afgelopen weken kwam een reeks economische cijfers naar buiten die erop duidt dat het economisch herstel toch weer trager op gang komt dan begin dit jaar werd verwacht. Volgens veel analisten geeft dit aanleiding om de rente te verlagen. „De cijfers bevestigen dat het herstel te traag op gang komt”, zegt Elwin de Groot, econoom bij Rabobank. „Ik denk dat de ECB doorheeft dat zij alle impulsen moet geven die mogelijk zijn.”

Een greep uit de statistieken: de werkloosheid in de eurozone is opgelopen tot een nieuw record van 12,1 procent (19,2 miljoen werklozen). Inkopers van de Europese industrie zijn pessimistisch en verwachten verdere economische krimp. Duitse bedrijven hebben minder vertrouwen in het ondernemersklimaat. De groei in China is lager dan de wereld gewend was; die in Amerika valt mee maar is te laag om de werkloosheid daar naar beneden te krijgen. In Nederland liggen de huizenprijzen nu 18 procent lager dan in 2008.

Het is niet zo dat er dit jaar helemaal geen uitzicht op economisch herstel meer is, zegt De Groot. Hij begrijpt best dat premier Rutte, met zijn recente oproep aan Nederlanders om meer geld uit te geven, de somberheid wil bestrijden. „Maar tegen het licht van de realiteit loopt hij het risico alleen maar minder geloofwaardig te worden”, denkt De Groot.

De rente die banken nu betalen om geld te lenen bij de ECB staat sinds juli op 0,75 procent. De onverwacht lage inflatie in de eurozone (1,2 procent sinds het begin van het jaar) vergroot de ruimte om de rentevoet te verlagen.

De vraag is of een lagere rente veel effect zal hebben op het belangrijkste probleem binnen de eurozone: de terughoudendheid van banken om krediet te verstrekken aan het midden- en kleinbedrijf. De rente is nu immers al heel laag zonder dat daar een grote stimulans vanuit gaat. Economen hopen dan ook dat ECB-president Draghi morgen alternatieve maatregelen aankondigt om de geldstroom naar de reële economie te bevorderen.

„Laten we eerlijk zijn”, zegt hoogleraar financiële markten Arnoud Boot. „Een renteverlaging is een beetje voor de bühne. Het belangrijkste wat de ECB daarmee doet is tijd kopen.” De eurocrisis zal niet worden opgelost zonder bankenunie, meent Boot, en het zal nog jaren duren voor die er is. „Om vanuit een centraal punt te mogen ingrijpen in individuele banken moeten landen een bepaalde soevereiniteit opgeven. Niemand durft die vraag nu voor te leggen aan zijn bevolking.”

Intussen zou Nederland geholpen zijn met een visie op de toekomst, meent Boot. „Het kabinet moet komen met iets dat lijkt op een groeiagenda. Hoe gaat Nederland de komende tien jaar zijn geld verdienen? Waar zijn we goed in en waarom kunnen we dat niet beter kapitaliseren? Of Rutte het nou doet of minister van Sociale Zaken Asscher, iemand moet een toekomstgericht verhaal kunnen vertellen.”

Han de Jong, hoofdeconoom bij ABN Amro, denkt dat „de remmende factoren” volgend jaar zullen afnemen, mits er geen extra bezuinigingen komen. „De huizenmarkt was een zeepbel die nu leegloopt. Dat moet gewoon uitzieken. Waarschijnlijk zal die in de loop van dit jaar de bodem raken.”

De Jong verwacht ook dat de wereldeconomie in de tweede helft van het jaar beter zal presteren, wat positief kan zijn voor de export van de eurozone. Wel ziet hij een nieuwe remmende factor in de snelle waardedaling van de Japanse yen. Daardoor wordt de Japanse export concurrerender, vooral met Duitsland, dat dezelfde soort producten maakt als Japan. Een renteverlaging zou de euro kunnen verzwakken, wat deze trend deels zou tegengaan.